Niwelacja powierzchniowa to metoda pomiarów wysokościowych stosowana do wyznaczania rzędnych wielu punktów rozmieszczonych na określonym obszarze. Punkty te często tworzą regularną siatkę kwadratów lub prostokątów. Metoda pozwala opisać ukształtowanie terenu, placu budowy, nasypu, wykopu albo obszaru pod roboty ziemne.
Jak rozpoznać niwelację powierzchniową?
Na rysunkach egzaminacyjnych zwykle widać:
- teren podzielony na siatkę pól,
- wiele punktów pomiarowych na powierzchni,
- niwelator ustawiony tak, aby odczytywać łaty w różnych punktach,
- obliczanie rzędnych kolejnych punktów na podstawie odczytów z łaty.
To odróżnia ją od niwelacji podłużnej, gdzie pomiary wykonuje się głównie wzdłuż jednej osi, np. osi toru lub drogi.
Zastosowanie
Niwelację powierzchniową stosuje się m.in. przy:
- sporządzaniu planów warstwicowych,
- obliczaniu objętości robót ziemnych,
- kontroli ukształtowania terenu,
- przygotowaniu podtorza kolejowego,
- projektowaniu placów, nasypów i wykopów.
Istota obliczeń
Najpierw wyznacza się wysokość osi celowej niwelatora. Następnie, odejmując od niej odczyty z łaty ustawionej w kolejnych punktach, otrzymuje się rzędne tych punktów.
Przykładowy schemat zależności:
- wysokość osi celowej = rzędna punktu znanego + odczyt wstecz,
- rzędna punktu mierzonego = wysokość osi celowej - odczyt w przód.
Ważne na egzaminie
Jeżeli rysunek pokazuje pomiar wielu punktów na powierzchni terenu, najczęściej chodzi o niwelację powierzchniową.