Niwelator i łata to podstawowy zestaw geodezyjny do wykonywania pomiarów wysokościowych, czyli wyznaczania różnic wysokości między punktami. W robotach kolejowych wykorzystuje się je m.in. do kontroli niwelety toru, wysokości podtorza, ław torowiska, peronów lub elementów odwodnienia.
Do czego służy niwelator?
Niwelator tworzy poziomą linię celowania. Operator odczytuje na łacie wartość, która pozwala obliczyć różnicę wysokości między punktami. Pomiar nie polega na mierzeniu kąta, lecz na porównaniu odczytów z łaty ustawionej w różnych miejscach.
Do czego służy łata niwelacyjna?
Łata niwelacyjna to wyskalowana listwa ustawiana pionowo na punkcie pomiarowym. Na jej podziałce odczytuje się wartość widoczną w lunecie niwelatora. Poprawne ustawienie łaty jest warunkiem dokładnego pomiaru.
Zastosowanie na torze kolejowym
W praktyce kolejowej zestaw niwelator + łata stosuje się do:
- sprawdzania wysokości punktów toru względem reperów,
- kontroli profilu podłużnego toru,
- wyznaczania rzędnych podtorza i podsypki,
- odbioru robót ziemnych i torowych,
- kontroli spadków odwodnienia.
Ważne rozróżnienie egzaminacyjne
Do pomiarów wysokościowych właściwą odpowiedzią jest niwelator i łata. Toromierz z poziomnicą służy głównie do kontroli szerokości toru i przechyłki, węgielnica do wyznaczania kątów prostych, a profilomierz do odwzorowania lub kontroli profilu elementu.