Pomiar kątów poziomych wykonuje się w geodezji m.in. teodolitem lub tachimetrem. W robotach kolejowych jest to potrzebne przy tyczeniu osi toru, rozjazdów, łuków oraz kontroli położenia elementów infrastruktury.
Odczyty na kierunki
Podczas pomiaru instrument ustawia się nad wierzchołkiem kąta, a następnie celuje kolejno na punkty, np. A i B. Dla każdego celu zapisuje się odczyt koła poziomego.
Kąt oblicza się jako różnicę odczytów:
kąt = odczyt na cel B − odczyt na cel A
Jeżeli wynik jest ujemny, należy dodać 360°.
Dwa położenia lunety
Dla zwiększenia dokładności wykonuje się pomiar w dwóch położeniach lunety:
- I położenie lunety – pierwszy pomiar,
- II położenie lunety – pomiar kontrolny po przełożeniu lunety.
W każdym położeniu kąt liczy się osobno z odpowiednich odczytów.
Przykład obliczenia
Dane dla II położenia lunety:
- odczyt na cel A: 265°37′,
- odczyt na cel B: 357°26′.
Obliczenie:
357°26′ − 265°37′ = 91°49′
Zatem kąt przy drugim położeniu lunety wynosi 91°49′.
Ważne na egzaminie
Najczęstszy błąd to odejmowanie odczytów z różnych położeń lunety albo pomylenie kolejności celów. Do obliczenia kąta w II położeniu należy używać wyłącznie odczytów zapisanych dla II położenia.