Pomiar stadialny niwelatorem
Słownik kwalifikacji TKO.03 - Organizacja robót związanych z budową i utrzymaniem dróg kolejowych
Pomiar stadialny to sposób wyznaczania odległości za pomocą niwelatora i łaty niwelacyjnej. W lunecie niwelatora, oprócz środkowej kreski celowniczej, widoczne są zwykle dwie dodatkowe kreski: górna i dolna. Nazywa się je kreskami dalmierczymi lub stadialnymi.
Zasada obliczania odległości
Odległość poziomą oblicza się ze wzoru:
D = (g − d) × 100
Gdzie:
- D – odległość od niwelatora do łaty,
- g – odczyt z łaty na górnej kresce dalmierczej,
- d – odczyt z łaty na dolnej kresce dalmierczej,
- 100 – stała dalmiercza niwelatora, najczęściej stosowana w praktyce.
Różnica odczytów musi być wyrażona w metrach.
Przykład
Jeżeli odczyt na górnej kresce wynosi 2,56 m, a na dolnej 2,41 m, to:
D = (2,56 − 2,41) × 100 = 0,15 × 100 = 15,0 m
W zadaniach egzaminacyjnych należy dokładnie odczytać wartości z łaty, ponieważ różnica kilku milimetrów może zmienić wynik o kilkadziesiąt centymetrów.
Zastosowanie
Pomiar stadialny wykorzystuje się do szybkiego, orientacyjnego określania odległości w pracach geodezyjnych i torowych, np. przy niwelacji profilu toru, robotach ziemnych lub kontroli wysokościowej.