Moment dokręcania połączeń śrubowych
Słownik kwalifikacji TKO.05 - Montaż i eksploatacja sieci zasilających oraz trakcji elektrycznej
Moment dokręcania to wartość siły obrotowej, z jaką należy dokręcić śrubę lub nakrętkę. Podaje się go najczęściej w niutonometrach [Nm]. W urządzeniach elektroenergetycznych, np. transformatorach w stacjach trakcyjnych, prawidłowy moment dokręcenia ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa i niezawodności pracy.
Dlaczego moment dokręcania jest ważny?
Zbyt słabe dokręcenie połączenia może spowodować:
- zwiększenie rezystancji styku,
- grzanie się zacisku,
- iskrzenie lub uszkodzenie połączenia,
- poluzowanie przewodu podczas pracy urządzenia.
Zbyt mocne dokręcenie może doprowadzić do:
- uszkodzenia gwintu,
- pęknięcia zacisku,
- odkształcenia końcówki kablowej,
- osłabienia połączenia mechanicznego.
Połączenia elektryczne i mechaniczne
W tabelach montażowych często rozróżnia się momenty dla:
- połączeń elektrycznych – np. zacisków przewodów, szyn prądowych, końcówek kablowych,
- połączeń mechanicznych – np. mocowania elementów konstrukcyjnych.
Moment zależy m.in. od rozmiaru gwintu śruby, np. M6, M8, M10, oraz od materiału elementu, np. stali lub mosiądzu.
Jak odczytywać tabelę?
Jeżeli w tabeli dla śruby M10 podano zakres 50–60 Nm dla połączenia elektrycznego stalowego, oznacza to, że nakrętkę należy dokręcić momentem mieszczącym się w tym zakresie. Do wykonania lub kontroli używa się najczęściej klucza dynamometrycznego.
Wniosek egzaminacyjny
Tabela zawierająca wartości w Nm dla różnych śrub i rodzajów połączeń przedstawia momenty dokręcania nakrętek lub śrub zaciskowych, a nie kolejność montażu ani wykaz części.