Nastawnik kierunkowy
Słownik kwalifikacji TKO.06 - Montaż i eksploatacja środków transportu szynowego
Nastawnik kierunkowy to urządzenie sterujące stosowane w pojazdach trakcyjnych, służące do wyboru kierunku jazdy: do przodu lub do tyłu. W klasycznych układach napędowych z silnikami prądu stałego zmiana kierunku obrotów silnika odbywa się przez odwrócenie biegunowości prądu w odpowiedniej części obwodu silnika trakcyjnego.
Zasada działania
Silnik trakcyjny wytwarza moment obrotowy zależny od kierunku przepływu prądu w uzwojeniu twornika i uzwojeniu wzbudzenia. Aby zmienić kierunek obrotów, należy zmienić kierunek prądu tylko w jednym z tych obwodów, najczęściej przez przełączenie połączeń uzwojeń za pomocą styczników lub przełącznika nawrotnego.
Nastawnik kierunkowy nie zwiększa prędkości pojazdu i nie zabezpiecza obwodu przed zwarciem. Jego zadaniem jest wyłącznie przygotowanie układu napędowego do jazdy w wybranym kierunku.
Cechy eksploatacyjne
- ustawia kierunek jazdy pojazdu szynowego,
- współpracuje z obwodem sterowania i obwodem głównym,
- powoduje odpowiednie przełączenie biegunowości w silnikach trakcyjnych,
- zwykle może być przestawiany tylko przy wyłączonym napędzie lub nastawniku jazdy w pozycji zerowej,
- często posiada blokady uniemożliwiające przypadkową zmianę kierunku podczas jazdy.
Różnica względem podobnych urządzeń
Wyłącznik szybki zabezpiecza obwód główny przed zwarciem i przeciążeniem. Przekaźnik czasowy realizuje opóźnienie działania w układzie sterowania. Bocznik oporowy służy do osłabiania wzbudzenia silnika, czyli regulacji charakterystyki pracy, a nie do zmiany kierunku jazdy.
Wskazówka egzaminacyjna
Jeżeli w pytaniu pojawia się zmiana kierunku jazdy przez odwrócenie biegunowości prądu w silnikach trakcyjnych, poprawną odpowiedzią jest nastawnik kierunkowy.