Sprzęg SA-3 OSŻD
Słownik kwalifikacji TKO.06 - Montaż i eksploatacja środków transportu szynowego
SA-3 OSŻD to samoczynny, centralny sprzęg kolejowy stosowany głównie w taborze krajów dawnego systemu OSŻD, zwłaszcza na liniach szerokotorowych. Umożliwia mechaniczne połączenie pojazdów bez konieczności ręcznego zakładania sprzęgu śrubowego między zderzakami.
Cechy rozpoznawcze
Na ilustracjach egzaminacyjnych sprzęg SA-3 można rozpoznać po:
- masywnej, centralnie umieszczonej głowicy sprzęgu,
- charakterystycznej szczęce i zamku wewnątrz głowicy,
- braku klasycznego haka cięgłowego ze śrubą rzymską,
- konstrukcji przeznaczonej do przenoszenia sił rozciągających i ściskających w osi pojazdu.
Zasada działania
Po zetknięciu dwóch głowic następuje ich samoczynne zazębienie i zamknięcie mechanizmu ryglującego. Rozłączenie wymaga odblokowania zamka, zwykle za pomocą dźwigni rozprzęgającej. Sprzęg przenosi siły pociągowe oraz naciskowe, dlatego nie wymaga bocznych zderzaków w takiej funkcji jak sprzęg śrubowy UIC.
Porównanie z innymi sprzęgami
- Sprzęg śrubowy UIC: ma hak, śrubę sprzęgową i zwykle współpracuje ze zderzakami bocznymi.
- Sprzęg Scharfenberga: stosowany często w zespołach trakcyjnych; może automatycznie łączyć także przewody pneumatyczne i elektryczne.
- Sprzęg trąbkowy: ma charakterystyczny kształt lejkowaty lub trąbkowy, spotykany m.in. w starszych pojazdach i tramwajach.
Znaczenie egzaminacyjne
W pytaniach obrazkowych najważniejsze jest odróżnienie SA-3 od sprzęgu śrubowego. Jeśli widoczna jest duża centralna głowica automatyczna zamiast haka i śruby, odpowiedzią najczęściej jest SA-3 OSŻD.