Przejdź do głównej treści

Ciśnienie statyczne i dynamiczne

Słownik kwalifikacji TLO.01 - Wykonywanie obsługi technicznej wyposażenia awionicznego i elektrycznego statków powietrznych

Ciśnienie statyczne to ciśnienie, jakie płyn (np. powietrze) wywiera niezależnie od swojego ruchu - na samolot działa ciśnienie otaczającej atmosfery. Ciśnienie dynamiczne wynika z ruchu płynu względem obiektu i rośnie z kwadratem prędkości: ( p_d = \frac{1}{2} \rho v^2 ).

Ciśnienie statyczne a dynamiczne - tabela

Ciśnienie statyczne ( p_s )Ciśnienie dynamiczne ( p_d )
skąd się bierzeciężar i stan płynu (wysokość, temperatura)ruch płynu względem obiektu
zależy od prędkościnie (bezpośrednio)tak, od kwadratu prędkości
w atmosferzemaleje z wysokościąrośnie z prędkością lotu
jak się mierzyotwór prostopadły do strugi (port statyczny)różnica ciśnienia całkowitego i statycznego
jednostkaPa (hPa)Pa

Wzór na ciśnienie dynamiczne

[ p_d = \frac{1}{2} \rho v^2 ]

gdzie ( \rho ) - gęstość powietrza [kg/m³], ( v ) - prędkość przepływu [m/s]. Wynik wychodzi w paskalach.

Ponieważ prędkość jest w kwadracie, dwa razy szybszy lot daje cztery razy większe ciśnienie dynamiczne.

Ciśnienie całkowite i równanie Bernoulliego

Suma ciśnienia statycznego i dynamicznego to ciśnienie całkowite (spiętrzenia):

[ p_c = p_s + p_d ]

Dla przepływu ustalonego, nieściśliwego i bez strat, wzdłuż strugi ta suma jest stała (równanie Bernoulliego, w uproszczeniu bez zmiany wysokości):

[ p_s + \frac{1}{2} \rho v^2 = \text{const} ]

Tam, gdzie przepływ przyspiesza (np. nad wypukłą górną powierzchnią skrzydła), ciśnienie statyczne spada - to jeden z mechanizmów powstawania siły nośnej.

Przykład obliczenia

Samolot leci z prędkością ( v = 50 ) m/s na poziomie morza (atmosfera wzorcowa: ( \rho = 1{,}225 ) kg/m³):

[ p_d = \frac{1}{2} \cdot 1{,}225 \cdot 50^2 \approx 1531 \text{ Pa} \approx 15{,}3 \text{ hPa} ]

Przy 100 m/s ciśnienie dynamiczne wyniesie ok. 6125 Pa - cztery razy więcej.

Pomiar w samolocie - rurka Pitota i port statyczny

  • rurka Pitota - otwór skierowany przodem do strugi; mierzy ciśnienie całkowite,
  • port statyczny - otwór w kadłubie równoległy do strugi; mierzy ciśnienie statyczne,
  • prędkościomierz porównuje oba ciśnienia - ich różnica to ciśnienie dynamiczne, a z niego wynika prędkość przyrządowa,
  • wysokościomierz i wariometr korzystają tylko z ciśnienia statycznego (wysokość i jej zmiana),
  • w nowszych samolotach dane z obu źródeł przetwarza komputer danych aerodynamicznych (ADC).

Zatkanie rurki Pitota (np. lodem) zakłóca wskazania prędkościomierza, a zatkanie portu statycznego - wszystkich trzech przyrządów.

Typowe pomyłki

  • uznanie ciśnienia dynamicznego za zależne liniowo od prędkości - zależy od jej kwadratu,
  • przypisanie rurce Pitota pomiaru ciśnienia statycznego - mierzy całkowite,
  • przekonanie, że wysokościomierz korzysta z rurki Pitota - korzysta z portu statycznego.

Na egzaminie

W TLO.01 pytania dotyczą definicji obu ciśnień, tego, które przyrządy korzystają z ciśnienia statycznego, a które z całkowitego, oraz związku ( p_d = p_c - p_s ). Pamiętaj: prędkościomierz potrzebuje obu ciśnień, wysokościomierz i wariometr - tylko statycznego.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja