Dioda Zenera to element półprzewodnikowy przeznaczony głównie do pracy w kierunku zaporowym po osiągnięciu określonego napięcia, nazywanego napięciem Zenera. W układach elektronicznych stosuje się ją przede wszystkim do stabilizacji napięcia oraz ochrony przed przepięciami.
Symbol graficzny
Symbol diody Zenera przypomina symbol zwykłej diody, ale linia oznaczająca katodę jest charakterystycznie „załamana” lub zakończona dodatkowymi odcinkami. Na schematach końcówki mogą być oznaczone jako:
- A – anoda,
- K – katoda.
To właśnie zmodyfikowana linia katody odróżnia diodę Zenera od zwykłej diody prostowniczej.
Zasada działania
W kierunku przewodzenia dioda Zenera zachowuje się podobnie jak zwykła dioda krzemowa. Przewodzi prąd po przekroczeniu napięcia progowego około 0,7 V.
Jej najważniejsza cecha ujawnia się w kierunku zaporowym. Po osiągnięciu określonego napięcia zaporowego dioda zaczyna przewodzić, utrzymując prawie stałe napięcie na swoich zaciskach.
Zastosowanie
Dioda Zenera jest stosowana m.in. do:
- stabilizacji napięcia w zasilaczach,
- ograniczania napięcia w obwodach pomiarowych,
- ochrony układów elektronicznych przed przepięciem,
- tworzenia napięć odniesienia.
Jak nie pomylić z innymi elementami?
- Dioda prostownicza ma prostą linię katody.
- Dioda LED ma dodatkowe strzałki skierowane na zewnątrz, oznaczające emisję światła.
- Tyrystor ma dodatkową elektrodę sterującą – bramkę.
W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie załamanej kreski przy katodzie, która oznacza diodę Zenera.