Gwint metryczny to najczęściej stosowany gwint znormalizowany, oznaczany literą M oraz średnicą nominalną w milimetrach, np. M10. Jeżeli podany jest także skok, zapis ma postać M10x1,5, co oznacza:
- M — gwint metryczny,
- 10 mm — średnica nominalna gwintu,
- 1,5 mm — skok gwintu, czyli odległość między sąsiednimi zwojami.
Podstawowe średnice gwintu
W zadaniach egzaminacyjnych mogą pojawiać się oznaczenia średnic gwintu, np.:
- d / D — średnica nominalna, zewnętrzna,
- d₂ / D₂ — średnica podziałowa,
- d₁, d₃, D₁ — średnice rdzenia lub otworu, zależnie od przyjętego oznaczenia na rysunku.
Małe litery zwykle odnoszą się do śruby, a wielkie do nakrętki, ale w zadaniach należy zawsze patrzeć na podany rysunek i opis.
Jak rozwiązywać zadania z przeskalowaniem średnic?
Jeżeli porównywane są gwinty o tym samym skoku, np. M14x1,5 i M10x1,5, to zmienia się tylko średnica nominalna. Różnica wynosi:
14 mm - 10 mm = 4 mm
Dlatego odpowiednie średnice dla gwintu M10x1,5 będą o 4 mm mniejsze niż dla M14x1,5.
Przykład z zadania:
- dla M14x1,5 średnica otworu w nakrętce wynosi 12,376 mm,
- dla M10x1,5: 12,376 mm - 4 mm = 8,376 mm.
Poprawna odpowiedź to więc 8,376 mm.
Ważne
Nie należy automatycznie przyjmować, że otwór pod gwint to zawsze średnica nominalna minus skok. W praktyce korzysta się z tabel, a w zadaniu egzaminacyjnym najważniejsze są dane podane w treści i na rysunku.