Wyżarzanie to obróbka cieplna polegająca na nagrzaniu materiału do określonej temperatury, wygrzaniu przez wymagany czas, a następnie kontrolowanym chłodzeniu. W przypadku elementów wykonanych ze stopów aluminium jednym z głównych celów wyżarzania jest zmniejszenie lub usunięcie naprężeń wewnętrznych powstałych np. podczas gięcia, tłoczenia, walcowania, prostowania albo innego formowania.
Po co wyżarza się aluminium?
Wyżarzanie stosuje się, aby:
- zredukować naprężenia powstałe podczas obróbki plastycznej,
- poprawić plastyczność materiału,
- ułatwić dalsze formowanie lub obróbkę,
- ograniczyć ryzyko pęknięć i odkształceń po obróbce,
- przywrócić bardziej jednorodną strukturę materiału.
W pytaniach egzaminacyjnych najważniejsze jest skojarzenie: wyżarzanie nie utwardza aluminium, lecz zwykle zmniejsza naprężenia i może zmiękczać materiał.
Czego wyżarzanie nie powoduje?
Wyżarzanie stopów aluminium nie służy do:
- zwiększania naprężeń w materiale,
- zwiększania kruchości,
- utwardzania materiału.
Utwardzanie stopów aluminium uzyskuje się innymi procesami, np. przez umocnienie zgniotem lub odpowiednią obróbkę cieplną stopów utwardzalnych wydzieleniowo.
Znaczenie w lotnictwie
W konstrukcjach lotniczych elementy aluminiowe muszą zachowywać odpowiednią wytrzymałość, kształt i odporność na pękanie. Naprężenia powstałe podczas formowania mogą prowadzić do deformacji lub uszkodzeń w eksploatacji. Dlatego procesy cieplne, takie jak wyżarzanie, muszą być wykonywane zgodnie z dokumentacją techniczną i zaleceniami producenta.
Zapamiętaj
Wyżarzanie elementów ze stopów aluminium prowadzi do eliminacji naprężeń powstałych w wyniku formowania.