Zawór zwrotny to element instalacji pneumatycznej, hydraulicznej lub paliwowej, który umożliwia przepływ czynnika tylko w jednym kierunku. Jego podstawowym zadaniem jest uniemożliwienie przepływu w kierunku przeciwnym do roboczego.
W systemie pneumatycznym statku powietrznego zawór zwrotny zapobiega cofaniu się sprężonego powietrza, np. z odbiorników lub jednej sekcji instalacji do źródła zasilania albo do innej gałęzi układu. Ma to znaczenie dla bezpieczeństwa, stabilności ciśnienia i prawidłowej pracy urządzeń pneumatycznych.
Zasada działania
Zawór otwiera się, gdy ciśnienie po stronie dopływu jest większe niż po stronie odpływu. Gdy ciśnienie próbuje wymusić przepływ w przeciwnym kierunku, element zamykający, np. kulka, grzybek lub klapka, dociska się do gniazda i blokuje przepływ.
Cechy zaworu zwrotnego
- przepuszcza medium tylko w jednym kierunku,
- działa zwykle samoczynnie, bez sterowania zewnętrznego,
- chroni instalację przed cofaniem się powietrza,
- pomaga utrzymać wymagane ciśnienie w układzie.
Różnica względem innych zaworów
- Zawór odcinający służy do ręcznego lub automatycznego zamknięcia przepływu.
- Zawór bezpieczeństwa chroni instalację przed nadmiernym ciśnieniem.
- Zawór rozdzielczy kieruje przepływ do wybranych gałęzi układu.
- Zawór zwrotny blokuje przepływ wsteczny.
W pytaniach egzaminacyjnych sformułowanie „uniemożliwia przepływ w kierunku przeciwnym do roboczego” jednoznacznie wskazuje na zawór zwrotny.