Co to jest budowla upustowa?
Budowla upustowa to element obiektu hydrotechnicznego służący do kontrolowanego przepuszczania lub odprowadzania wody. Stosuje się ją m.in. w jazach, zaporach, zbiornikach retencyjnych i stopniach wodnych.
Jej głównym zadaniem jest regulowanie ilości wody odpływającej z danego odcinka rzeki lub zbiornika, szczególnie podczas wysokich stanów wody.
Funkcje budowli upustowej
- odprowadzanie nadmiaru wody,
- utrzymywanie bezpiecznego poziomu piętrzenia,
- ochrona budowli przed przeciążeniem hydraulicznym,
- umożliwienie przejścia wód wezbraniowych i powodziowych,
- regulacja przepływu zgodnie z instrukcją gospodarowania wodą.
Przykłady elementów upustowych
Do budowli i urządzeń upustowych można zaliczyć m.in.:
- przęsła jazów z zamknięciami,
- upusty denne,
- przelewy powierzchniowe,
- spusty i sztolnie upustowe,
- klapy, zasuwy lub zamknięcia sektorowe sterujące przepływem.
Zachowanie podczas fali powodziowej
Gdy przez obiekt przechodzi fala powodziowa, należy zwiększyć zdolność odprowadzania wody. Robi się to przez odpowiednie otwarcie zamknięć lub uruchomienie urządzeń upustowych. Celem jest niedopuszczenie do nadmiernego spiętrzenia wody powyżej budowli.
Ważne na egzaminie
Jeżeli pytanie dotyczy przechodzenia fali powodziowej przez budowlę piętrzącą, prawidłowe działanie to zwiększenie przepływu przez budowlę upustową, a nie blokowanie przepływu ani wykonywanie doraźnych kanałów obiegowych.