Progi regulacyjne to poprzeczne budowle wykonywane w korycie cieku, których zadaniem jest stabilizacja dna oraz zmniejszenie spadku podłużnego rzeki lub potoku. Układają się zwykle w szeregu, tworząc w przekroju podłużnym charakterystyczny układ „schodkowy”.
Funkcje progów
Progi stosuje się przede wszystkim do:
- ograniczenia erozji dennej, czyli pogłębiania się koryta,
- stabilizacji niwelety dna cieku,
- zmniejszenia prędkości przepływu wody,
- zabezpieczenia budowli hydrotechnicznych, np. mostów, przepustów, ujęć wody,
- poprawy warunków przepływu na odcinkach regulowanych.
Jak rozpoznać próg na schemacie?
Na rysunku w rzucie poziomym progi są widoczne jako krótkie elementy poprzeczne przecinające koryto cieku. W przekroju podłużnym dno nie przebiega płynnie, lecz obniża się stopniowo za kolejnymi progami. To ważna cecha odróżniająca progi od budowli prowadzonych wzdłuż brzegu.
Różnica względem podobnych budowli
Progi nie są tym samym co tamy podłużne, ponieważ tamy podłużne prowadzi się równolegle do nurtu. Nie należy ich też mylić z tamami poprzecznymi typu ostrogi, które zwykle wychodzą od brzegu i kierują nurt. Zapory przeciwrumowiskowe są natomiast budowlami stosowanymi głównie do zatrzymywania rumowiska, często w potokach górskich.
W pytaniach egzaminacyjnych progi rozpoznaje się najczęściej po szeregu poprzecznych przegród stabilizujących dno cieku.