Pytania pomocnicze - TWO.01

To cylindryczny element z siatki wypełniony kamieniem, nazywany walcem gabionowym. Stosuje się go do zabezpieczania brzegów i stopy skarpy przed rozmywaniem.

Należy znaleźć wymiar poprowadzony przez przekrój kołowy walca. Na rysunku średnica jest opisana wartością 40, czyli wynosi 40 cm.

Stopa skarpy jest szczególnie narażona na podmywanie przez nurt rzeki. Walec stabilizuje skarpę i ogranicza erozję brzegu.

Walec gabionowy ma kształt cylindryczny, a kosz siatkowy najczęściej prostopadłościenny. Oba elementy są wykonane z siatki i wypełniane kamieniem.

Kamień nadaje elementowi masę i odporność na działanie wody. Dzięki temu walec nie jest łatwo przemieszczany przez nurt.

Odpowiedź często wynika bezpośrednio z oznaczeń wymiarowych, a nie z obliczeń. Trzeba odróżnić długości od średnic, spadków i rzędnych wysokościowych.

Młynek hydrometryczny służy do pomiaru prędkości płynącej wody w cieku, kanale lub innym korycie otwartym.

Prąd wody wprawia w ruch wirnik lub śmigło młynka. Liczba obrotów w określonym czasie jest przeliczana na prędkość przepływu wody.

Prędkość wody określa, jak szybko woda płynie w cieku. Stan wody oznacza wysokość zwierciadła wody względem przyjętego zera wodowskazu.

Stan wody mierzy się najczęściej za pomocą łaty wodowskazowej lub wodowskazu automatycznego.

Nie. Młynek mierzy prędkość wody, a głębokość cieku mierzy się innymi przyrządami, np. sondą lub tyczką pomiarową.

Prędkości mierzy się w kilku punktach przekroju poprzecznego cieku. Następnie łączy się je z powierzchnią przekroju, aby obliczyć natężenie przepływu.

Prędkość wody nie jest jednakowa w całym przekroju. Zwykle jest mniejsza przy dnie i brzegach, a większa bliżej środka nurtu.

Jaz ruchomy to budowla piętrząca wyposażona w zamknięcia, których położenie można zmieniać. Dzięki temu reguluje się poziom wody i wielkość odpływu.

Ma kształt zbliżony do wycinka koła i obraca się wokół osi umieszczonej w łożysku. Na rysunku często widać łukową powierzchnię oraz ramiona prowadzące do punktu obrotu.

Łożysko umożliwia obrót zamknięcia wokół stałej osi. Przenosi również obciążenia od konstrukcji i parcia wody na filar lub przyczółek.

Zamknięcie klapowe działa jak klapa obracająca się zwykle przy progu jazu. Zamknięcie sektorowe ma kształt sektora i obraca się wokół osi związanej z konstrukcją wsporczą.

Próg jazu stanowi dolną część budowli piętrzącej, nad którą przepływa woda. Współpracuje z zamknięciem i wpływa na warunki przepływu oraz piętrzenia.

Dobór zamknięcia zależy od wysokości piętrzenia, szerokości przęsła, warunków przepływu, kosztów wykonania i sposobu obsługi. Różne konstrukcje lepiej sprawdzają się w różnych warunkach pracy.

Zmiana położenia zamknięcia zwiększa lub zmniejsza światło przepływu. Im większe otwarcie, tym większa ilość wody może przepłynąć przez jaz.

Węgielnica służy do wyznaczania kątów prostych, czyli kierunków prostopadłych do danej linii w terenie.

Węgielnica wyznacza kąty proste, a niwelator służy do określania różnic wysokości między punktami.

Różnicę wysokości wyznacza się metodą niwelacji, najczęściej za pomocą niwelatora i łaty niwelacyjnej, a nie węgielnicy.

Węgielnica służy głównie do wyznaczania kąta prostego, natomiast teodolit umożliwia pomiar różnych kątów poziomych i pionowych.

Może być potrzebne np. przy tyczeniu osi wykopów, przekrojów poprzecznych, umocnień brzegowych lub elementów konstrukcyjnych ustawianych prostopadle do osi obiektu.

Najważniejsze skojarzenie to: węgielnica wyznacza kąty proste.

Teodolit służy głównie do pomiaru kątów poziomych i pionowych. Używa się go przy tyczeniu kierunków, osi obiektów oraz kontroli ustawienia elementów.

Teodolit mierzy kąty poziome i pionowe, natomiast niwelator służy przede wszystkim do wyznaczania różnic wysokości. Niwelator pracuje zwykle z łatą niwelacyjną.

Tachimetr, oprócz pomiaru kątów, umożliwia także pomiar odległości, najczęściej elektroniczny. Teodolit klasyczny mierzy przede wszystkim kąty.

Charakterystyczne są luneta, pokrętła regulacyjne, koła do odczytu kątów oraz podstawa do ustawienia instrumentu na statywie. Klasyczny teodolit nie ma anteny GPS.

Pomiar kąta pionowego pozwala określić nachylenie celowej względem poziomu. Może być wykorzystywany przy kontrolach wysokościowych i ustawieniu elementów w terenie.

GPS to system i odbiornik do określania położenia na podstawie sygnałów satelitarnych. Instrument na ilustracji ma lunetę i pokrętła typowe dla teodolitu, a nie antenę odbiornika GPS.

Najczęściej widać niwelator ustawiony na statywie oraz łatę niwelacyjną z podziałką. Taki zestaw służy do pomiarów wysokościowych.

Można wyznaczyć różnicę wysokości między punktami oraz obliczyć wysokość, czyli rzędną punktu.

Niwelator tworzy poziomą linię celową do odczytu na łacie. Do dokładnego pomiaru kątów poziomych używa się teodolitu lub tachimetru.

Wysokość punktu to jego rzędna odniesiona do przyjętego poziomu, np. poziomu morza. Różnica wysokości określa, o ile jeden punkt jest wyżej lub niżej od drugiego.

Niwelacja służy do kontroli rzędnych wałów, skarp, dna rowów, kanałów oraz elementów budowli hydrotechnicznych. Pozwala sprawdzić poziomy i wymagane spadki.

Łata niwelacyjna jest używana z niwelatorem do pomiarów geodezyjnych wysokości. Łata wodowskazowa służy do odczytywania poziomu wody.

Odczyt pokazuje, na jakiej wysokości pozioma linia celowa niwelatora przecina łatę. Porównanie odczytów z różnych punktów pozwala obliczyć różnice wysokości.

Kąt pionowy to kąt mierzony w płaszczyźnie pionowej. Służy do określania nachylenia celowej względem przyjętego kierunku odniesienia.

Kąt poziomy mierzy się w płaszczyźnie poziomej, np. między dwoma kierunkami terenowymi. Kąt pionowy dotyczy odchylenia w górę lub w dół w płaszczyźnie pionowej.

Symbol H oznacza odczyt kąta poziomego, a symbol V oznacza odczyt kąta pionowego. Przy pytaniu o kąt pionowy należy korzystać ze skali V.

Najpierw zapisuje się liczbę stopni, a następnie liczbę minut kątowych, np. 21°46'. Jeden stopień ma 60 minut kątowych.

Najczęstszy błąd to odczytanie niewłaściwej skali, np. H zamiast V. Wtedy wynik dotyczy kąta poziomego, a nie pionowego.

Ponieważ należy odczytać dolną skalę oznaczoną V. Wskazuje ona 21 stopni i 46 minut, czyli 21°46'.

Najczęściej widać ciągnik z osprzętem do wykonywania wąskiego wykopu oraz bęben lub prowadnicę do układania rury drenarskiej w gruncie.

System drenarski odprowadza nadmiar wody z gruntu, poprawiając jego nośność, warunki uprawy lub zabezpieczając teren przed zawilgoceniem.

Układanie drenażu polega na umieszczeniu pod ziemią rur odwadniających. Pogłębianie rowu dotyczy otwartego kanału odprowadzającego wodę powierzchniowo.

System może obejmować rury drenarskie, obsypkę filtracyjną, studzienki kontrolne, kolektory oraz odpływ do odbiornika wody.

Odwodnienie zmniejsza zawilgocenie gruntu, poprawia warunki prowadzenia robót i ogranicza ryzyko osuwania się lub uplastycznienia podłoża.

Typowe błędy to niewłaściwy spadek rur, zbyt mała głębokość ułożenia, brak obsypki filtracyjnej lub źle wykonane połączenia.

Po ułożonych kamieniach tworzących zwartą warstwę ochronną na powierzchni skarpy. Nie widać siatki ani formy koszy.

Okładzina kamienna jest układana bardziej regularnie i tworzy uporządkowaną powierzchnię. Narzut kamienny jest zwykle luźno wysypany lub narzucony.

Chroni skarpę przed rozmywaniem, podmywaniem i erozją powodowaną przez nurt wody, falowanie oraz spływ powierzchniowy.

Gdyby kamienie były zamknięte w metalowej siatce tworzącej kosze lub materace gabionowe. Charakterystycznym elementem jest widoczna siatka stalowa.

Nieumocnione skarpy mogą być niszczone przez przepływającą wodę, zwłaszcza podczas wezbrań. Umocnienie zwiększa stateczność brzegu i ogranicza erozję.

Stosuje się m.in. kamień, faszynę, materace faszynowe, kosze siatkowe, betonowe płyty ażurowe oraz geowłókniny w połączeniu z innymi warstwami ochronnymi.

Grunt spoisty jest zwarty i stawia duży opór, dlatego wymaga narzędzia, które rozbije go punktowo. Kilof umożliwia skuteczne rozluźnienie takiego gruntu.

Odspajanie polega na oderwaniu i rozluźnieniu gruntu od calizny. Wybieranie to usuwanie już odspojonego gruntu z wykopu.

Szufla służy głównie do nabierania, przerzucania i transportowania luźnego lub wcześniej odspojonego gruntu. Nie jest podstawowym narzędziem do rozbijania zwartego gruntu spoistego.

Szpadla używa się przy kopaniu i odcinaniu warstw gruntu mniej zwartego. Kilof wybiera się wtedy, gdy grunt jest twardy, zbity lub spoisty.

Do gruntów spoistych zalicza się głównie gliny, iły oraz niektóre pyły gliniaste. Charakteryzują się one zlepnością i zwartą strukturą.

Dołownik służy przede wszystkim do wykonywania wąskich otworów lub dołków, np. pod słupki. Nie jest przeznaczony do ogólnego rozluźniania zwartego gruntu.