Co to jest węgielnica?
Węgielnica to prosty przyrząd geodezyjny służący do wyznaczania kątów prostych, czyli kątów o mierze 90°. Używa się jej głównie przy tyczeniu prostych elementów w terenie, np. osi wykopów, linii umocnień brzegowych, granic robót lub prostopadłych odcinków pomiarowych.
Do czego służy?
Węgielnicą można:
- wyznaczyć kierunek prostopadły do istniejącej linii,
- wytyczyć kąt prosty w terenie,
- sprawdzić prostopadłość dwóch kierunków,
- ustawić punkt leżący na prostopadłej do danej prostej.
W pytaniach egzaminacyjnych najważniejsze skojarzenie brzmi: węgielnica = kąty proste.
Rodzaje węgielnic
Najczęściej spotyka się:
- węgielnicę optyczną,
- węgielnicę pryzmatyczną,
- prostsze węgielnice lusterkowe.
Na ilustracjach egzaminacyjnych węgielnica często wygląda jak niewielki, cylindryczny przyrząd z okienkami lub pryzmatami.
Czego nie mierzy węgielnica?
Węgielnica nie służy do pomiaru wysokości ani różnic wysokości. Do takich prac stosuje się m.in. niwelator i łatę niwelacyjną. Nie jest też typowym przyrządem do precyzyjnego pomiaru dowolnych kątów — do tego używa się np. teodolitu.
Przykład zastosowania
Jeżeli trzeba wytyczyć linię prostopadłą do osi wału, brzegu rzeki lub osi wykopu, geodeta może użyć węgielnicy do wyznaczenia kierunku pod kątem 90°.