Kolory butli gazowych
Słownik kwalifikacji TWO.03 - Wykonywanie i montaż elementów kadłuba jednostek pływających
Butla z acetylenem ma barwę kasztanową (brązową), a butla z tlenem - białą. Kolor oznaczenia znajduje się na górnej, kulistej części butli (tzw. barku) i jest określony w normie PN-EN 1089-3. Kolor korpusu butli dla gazów technicznych nie jest ujednolicony, dlatego o rodzaju gazu decyduje barwa barku i napis na butli.
Tabela kolorów butli
| Gaz | Kolor barku butli |
|---|---|
| acetylen | kasztanowy (bordowo-brązowy) |
| tlen | biały |
| argon | ciemnozielony |
| azot | czarny |
| dwutlenek węgla | szary |
| hel | brązowy |
| podtlenek azotu (medyczny) | niebieski |
Kolory według właściwości gazu
Gazy i mieszaniny, które nie mają własnej barwy, oznacza się kolorem zależnym od głównego zagrożenia:
| Właściwość gazu | Kolor barku |
|---|---|
| palny | czerwony |
| utleniający | jasnoniebieski |
| obojętny (niepalny, nietoksyczny) | jasnozielony |
| toksyczny lub żrący | żółty |
Na barku butli oznaczonych według tej normy w okresie przejściowym umieszczano literę N (od „nowy”), by odróżnić je od butli w dawnych barwach.
Acetylen w butli
Acetylen jest gazem palnym, używanym z tlenem w palnikach do spawania, cięcia i podgrzewania stali. W butli nie jest przechowywany jako czysty sprężony gaz - jest rozpuszczony w acetonie, który nasącza porowatą masę wypełniającą butlę. Dlatego butle acetylenowe:
- przechowuje się i używa w pozycji pionowej, zaworem do góry - inaczej z gazem może wydostawać się aceton,
- chroni się przed nagrzaniem i uderzeniami,
- podłącza wyłącznie przez reduktor przeznaczony do acetylenu.
Kolor to nie wszystko
Kolor ułatwia szybkie rozpoznanie gazu, ale przed użyciem zawsze sprawdza się:
- napis z nazwą gazu i etykietę na butli,
- rodzaj zaworu i przyłącza - butle palne i tlenowe mają różne gwinty przyłączy,
- datę badania okresowego butli i jej stan techniczny.
Butle z propanem-butanem (LPG) mają osobne oznakowanie i w praktyce występują w różnych kolorach - rozpoznaje się je po napisie i zaworze.
Bezpieczeństwo przy stanowisku spawalniczym
- butle ustawia się pionowo i zabezpiecza przed przewróceniem, np. łańcuchem,
- przewody i osprzęt tlenowy nie mogą mieć kontaktu z olejem ani smarem - w kontakcie z tlenem grozi to zapłonem,
- na przewodach montuje się bezpieczniki przed cofnięciem płomienia,
- pomylenie butli lub reduktora może doprowadzić do pożaru albo wybuchu.
Na egzaminie
W kwalifikacji TWO.03 pytanie brzmi: „Butla z acetylenem oznaczona jest kolorem...”. Poprawna odpowiedź to brązowym (kasztanowym). Czerwony to kolor ogólnej grupy gazów palnych, niebieski - podtlenku azotu, a pomarańczowy nie jest barwą acetylenu. W pytaniu z rysunkami butli z acetylenem i tlenem należy wskazać parę: barek kasztanowy i barek biały.