Próba udarności Charpy'ego
Słownik kwalifikacji TWO.03 - Wykonywanie i montaż elementów kadłuba jednostek pływających
Próba udarności służy do oceny odporności materiału, np. stali, na dynamiczne pękanie pod wpływem nagłego uderzenia. W praktyce najczęściej wykonuje się ją metodą Charpy'ego.
Na czym polega próba?
Do badania stosuje się niewielką próbkę stalową z wykonanym karbem. Próbkę układa się na podporach, a następnie uderza w nią wahadłowy młot. Urządzenie mierzy energię zużytą na złamanie próbki.
Wynik podaje się najczęściej w dżulach [J] jako energię łamania, np. KV lub KCV zależnie od rodzaju karbu i oznaczeń normowych.
Jak wygląda próbka po próbie?
Po próbie udarności próbka jest zwykle:
- złamana w miejscu karbu,
- rozdzielona na dwie części lub silnie pęknięta,
- ma przełom w miejscu uderzenia,
- może mieć przełom ciągliwy albo kruchy.
Taki wygląd odróżnia ją od próbki po próbie twardości, gdzie widoczny jest tylko odcisk wgłębnika, oraz od próbki po próbie rozciągania, gdzie często widać przewężenie.
Znaczenie w budowie kadłubów
W konstrukcjach okrętowych udarność jest bardzo ważna, ponieważ kadłub może pracować w niskich temperaturach i pod obciążeniami zmiennymi. Stal o zbyt małej udarności może pękać krucho, co jest szczególnie niebezpieczne dla bezpieczeństwa jednostki pływającej.
Zapamiętaj
Jeżeli na rysunku widać złamaną próbkę z karbem, jest to najczęściej wynik próby udarności, a nie próby twardości, zginania ani rozciągania.