Znak wolnej burty (znak Plimsolla)
Słownik kwalifikacji TWO.03 - Wykonywanie i montaż elementów kadłuba jednostek pływających
Znak wolnej burty, nazywany znakiem Plimsolla, to oznaczenie na obu burtach statku w połowie jego długości, które pokazuje największe dopuszczalne zanurzenie w różnych warunkach żeglugi. Jeśli woda sięga powyżej właściwej linii, statek jest przeładowany.
Nazwa pochodzi od Samuela Plimsolla, brytyjskiego posła, który w XIX wieku doprowadził do obowiązkowego oznaczania dopuszczalnego zanurzenia - wcześniej przeładowane statki często tonęły. Dziś zasady określa międzynarodowa konwencja o liniach ładunkowych (LL 1966).
Co to jest wolna burta
Wolna burta to pionowa odległość od linii pokładu (górnej krawędzi pokładu wolnej burty) do wodnicy ładunkowej, mierzona na burcie w połowie długości statku. Im większa wolna burta, tym większy zapas pływalności - część kadłuba nad wodą, która przy kołysaniu i fali chroni przed zalewaniem.
Budowa znaku
- linia pokładu - pozioma kreska nad całym znakiem,
- pierścień (okrąg) przecięty poziomą linią - jej górna krawędź leży na wysokości letniej linii ładunkowej,
- litery po obu stronach pierścienia - skrót instytucji klasyfikacyjnej, która wyznaczyła wolną burtę (np. PR - Polski Rejestr Statków),
- grzebień linii ładunkowych - krótkie poziome kreski z literami dla różnych warunków.
Linie ładunkowe - od najwyższej do najniższej
| Oznaczenie | Rozwinięcie | Warunki |
|---|---|---|
| TF | Tropical Fresh | woda słodka, strefa tropikalna |
| F | Fresh | woda słodka |
| T | Tropical | woda morska, strefa tropikalna |
| S | Summer | woda morska, lato - linia podstawowa |
| W | Winter | woda morska, zima |
| WNA | Winter North Atlantic | zima na Północnym Atlantyku |
Linie dla wody słodkiej leżą wyżej, bo woda słodka ma mniejszą gęstość niż morska - ten sam statek zanurza się w niej głębiej. Linie zimowe leżą niżej, bo przy gorszej pogodzie statek potrzebuje większego zapasu pływalności.
Statki przewożące drewno na pokładzie mogą mieć dodatkowy zestaw linii z literą L (np. LS, LW).
Znaczenie w praktyce
Przed wyjściem w morze sprawdza się, czy zanurzenie po załadunku nie przekracza linii właściwej dla rejonu i pory roku. Przeładowanie zmniejsza zapas pływalności i stateczność, a do tego narusza przepisy - administracja morska może zatrzymać taki statek w porcie.
Na egzaminie
Znak wolnej burty wskazuje największe dopuszczalne zanurzenie statku. Nie służy do odczytu zanurzenia na dziobie i rufie - do tego są podziałki zanurzenia (marki zanurzenia) - ani nie określa przegłębienia.