Filtracja pod jazem to przepływ wody przez grunt pod fundamentem budowli piętrzącej, wywołany różnicą poziomów wody między stanowiskiem górnym i dolnym. Jest to zjawisko szczególnie niebezpieczne, gdy podłoże jest przepuszczalne, np. piaszczyste lub żwirowe.
Dlaczego filtracja jest groźna?
Nadmierna filtracja może powodować:
- wypłukiwanie drobnych cząstek gruntu spod budowli,
- powstawanie sufozji, czyli wewnętrznej erozji gruntu,
- utratę stateczności podłoża,
- podmywanie fundamentów,
- przebicie hydrauliczne na stanowisku dolnym.
W skrajnym przypadku może dojść do uszkodzenia lub awarii jazu.
Jak ogranicza się filtrację?
Podstawowym sposobem zabezpieczenia jazu przed szkodliwym działaniem filtracji jest wykonanie przesłony przeciwfiltracyjnej, np. ze ścianek szczelnych stalowych. Ścianka taka wydłuża drogę przepływu wody w gruncie i zmniejsza spadek hydrauliczny, dzięki czemu ogranicza ryzyko wypłukiwania gruntu.
Stosuje się także inne rozwiązania wspomagające, np. uszczelnienia podłoża, drenaże kontrolowane lub odpowiednio zaprojektowany ponur i poszur. Jednak w pytaniach egzaminacyjnych typową odpowiedzią na zabezpieczenie przed filtracją są właśnie ścianki szczelne stalowe.
Ważne rozróżnienie
Narzut kamienny, opaski brzegowe czy umocnienia skarp chronią głównie przed erozją powierzchniową i rozmyciem przez nurt. Nie stanowią podstawowego zabezpieczenia przed filtracją pod fundamentem jazu.