Pasy umocnień skarpy to podział skarpy brzegu cieku na strefy, w których stosuje się różne rodzaje zabezpieczeń przed rozmywaniem, osuwaniem i erozją. Dobór umocnienia zależy głównie od położenia względem zwierciadła wody, prędkości przepływu oraz wielkości cieku.
W pytaniach egzaminacyjnych schemat z podziałem skarpy na pasy: umocnienia biologiczne, biotechniczne i techniczne jest charakterystyczny dla dużych rzek.
Typowy podział skarpy
- Pas górny – znajduje się wyżej, zwykle poza bezpośrednim działaniem nurtu. Stosuje się tu głównie umocnienia biologiczne, np. obsiew trawą, darniowanie, nasadzenia roślinności.
- Strefa wahań zwierciadła wody – okolice poziomu NTW, czyli normalnego/średniego poziomu wody. W tej części często stosuje się umocnienia biotechniczne, łączące materiały roślinne i techniczne, np. faszynę, maty, walce kokosowe.
- Pas dolny – część skarpy najbliżej dna i stale narażona na działanie wody. Wymaga najmocniejszych zabezpieczeń, czyli umocnień technicznych, np. narzutu kamiennego, gabionów, płyt betonowych lub materacy kamiennych.
Dlaczego w dużych rzekach stosuje się taki podział?
W dużych rzekach występują większe przepływy, silniejsze falowanie, zmienne poziomy wody i większe oddziaływanie nurtu na brzeg. Dlatego nie wystarcza jednolite umocnienie całej skarpy. Najbardziej obciążona dolna część brzegu wymaga umocnień technicznych, a wyższe partie mogą być zabezpieczane metodami bardziej naturalnymi.
Wskazówka egzaminacyjna
Jeżeli na rysunku widać skarpę podzieloną na pasy: biologiczny u góry, biotechniczny przy linii wody i techniczny u dołu, a pojawia się oznaczenie NTW, odpowiedź najczęściej dotyczy dużych rzek.