Co to jest przepławka?
Przepławka to urządzenie wodne wykonywane przy budowlach piętrzących, np. jazach, zaporach lub progach, którego zadaniem jest umożliwienie migracji ryb i innych organizmów wodnych w górę lub w dół cieku.
Budowla piętrząca tworzy różnicę poziomów wody, która często stanowi barierę nie do pokonania dla ryb. Przepławka pozwala tę barierę ominąć lub pokonać stopniowo, bez narażania organizmów na zbyt duże prędkości przepływu albo uszkodzenia mechaniczne.
Gdzie stosuje się przepławki?
Przepławki wykonuje się przede wszystkim przy:
- jazach piętrzących,
- zaporach,
- progach wodnych,
- elektrowniach wodnych,
- innych obiektach utrudniających ciągłość biologiczną cieku.
Rodzaje przepławek
Do najczęściej spotykanych należą:
- komorowe – ryby pokonują kolejne komory z niewielkimi różnicami poziomów,
- szczelinowe – przepływ odbywa się przez pionowe szczeliny,
- rynnowe lub bystrotokowe – przypominają naturalny bystry odcinek cieku,
- obejścia naturalne – kanały omijające przeszkodę, zbliżone do naturalnego koryta.
Znaczenie na egzaminie
Jeżeli w pytaniu pojawia się budowa jazu, zapory lub progu oraz potrzeba ułatwienia migracji ryb, właściwym rozwiązaniem jest przepławka. Nie należy jej mylić z syfonem, zamulnikiem ani akweduktem, ponieważ te obiekty pełnią inne funkcje hydrauliczne lub eksploatacyjne.