Co to jest zastawka piętrząca?
Zastawka piętrząca to urządzenie wodne służące do regulowania odpływu wody i utrzymywania określonego poziomu zwierciadła wody w cieku, rowie melioracyjnym, kanale lub zbiorniku. Jest stosowana między innymi w melioracjach, gospodarce wodnej i małej retencji.
Budowa zastawki piętrzącej
Typowa zastawka może składać się z:
- konstrukcji nośnej, np. betonowej, stalowej lub drewnianej,
- światła przepływu, przez które przepływa woda,
- zamknięcia, np. klapy, zasuwy albo szandorów,
- prowadnic, w których osadza się elementy zamykające,
- elementów umocnienia dna i skarp w rejonie obiektu.
Rola prowadnic
Prowadnice są bardzo ważne, gdy zastawka pracuje z użyciem szandorów. To pionowe lub lekko nachylone rowki albo profile, w które wkłada się deski lub belki piętrzące. Ich rozstaw określa długość szandorów.
Dlatego przy wykonywaniu drewnianych szandorów najważniejszym parametrem jest odległość pomiędzy prowadnicami, a nie np. szerokość dna rzeki czy długość umocnień.
Funkcje zastawki
Zastawka piętrząca umożliwia:
- podniesienie poziomu wody powyżej obiektu,
- regulację odpływu,
- zatrzymanie wody w okresach suszy,
- kontrolowane opróżnianie rowów lub kanałów,
- prowadzenie prac konserwacyjnych.
Zapamiętaj
W pytaniach egzaminacyjnych dotyczących szandorów i zastawek często chodzi o dopasowanie elementu zamykającego do konstrukcji. Dla szandorów podstawowym wymiarem jest rozstaw prowadnic.