Śruby pasowane
Słownik kwalifikacji TWO.05 - Organizacja budowy, remontu i modernizacji kadłuba jednostek pływających
Śruby pasowane to elementy złączne wykonywane z bardzo dokładnym wymiarem trzpienia, dopasowanym do otworu w łączonych częściach. Stosuje się je tam, gdzie połączenie musi przenosić duże obciążenia poprzeczne i zapewniać bardzo dokładne wzajemne ustawienie elementów, np. przy łączeniu elementów wału, kołnierzy, tłumików drgań lub części silnika okrętowego.
Dlaczego śruby pasowane są trudne w montażu?
Śruba pasowana nie ma dużego luzu montażowego. Jej trzpień jest dopasowany do otworu bardzo ciasno, dlatego wprowadzenie śruby bez przygotowania mogłoby spowodować:
- uszkodzenie powierzchni trzpienia lub otworu,
- zatarcie podczas wciskania,
- niedokładne osadzenie śruby,
- powstanie naprężeń montażowych,
- konieczność użycia nadmiernej siły.
Chłodzenie śrub przed montażem
Przed montażem śrub pasowanych często stosuje się chłodzenie śrub w ciekłym azocie. Ciekły azot ma temperaturę około -196°C, dlatego powoduje skurcz cieplny metalu. Po schłodzeniu średnica śruby nieznacznie się zmniejsza, co ułatwia jej wsunięcie w pasowany otwór.
Po umieszczeniu śruby w otworze i ogrzaniu do temperatury otoczenia śruba rozszerza się, uzyskując wymagane ciasne pasowanie.
Czego nie należy robić?
W takim połączeniu nie należy przypadkowo zastępować procedury np. smarowaniem lub podgrzewaniem do wysokiej temperatury, jeśli dokumentacja technologiczna tego nie przewiduje. Szczególnie podgrzewanie śrub może zwiększyć ich średnicę i utrudnić montaż.
Zapamiętaj
Przy montażu śrub pasowanych, np. łączących wał rozrządu z tłumikiem drgań, właściwą czynnością przygotowawczą jest schłodzenie śrub w ciekłym azocie.