Kompensator wydłużeń to element instalowany na rurociągach w celu przejmowania przemieszczeń powstających wskutek rozszerzalności cieplnej materiału. W instalacjach parowych rurociągi nagrzewają się do wysokich temperatur, dlatego ich długość zwiększa się. Jeżeli wydłużenia nie zostaną skompensowane, w przewodach mogą powstać duże naprężenia.
Po co stosuje się kompensatory?
Kompensator ogranicza skutki wydłużania i kurczenia się rurociągu podczas zmian temperatury. Chroni instalację przed:
- pęknięciem przewodów,
- uszkodzeniem kołnierzy i uszczelek,
- rozszczelnieniem połączeń,
- nadmiernym obciążeniem podpór i uchwytów,
- uszkodzeniem armatury, np. zaworów.
Gdzie występują kompensatory?
Stosuje się je szczególnie w instalacjach, w których medium ma wysoką temperaturę, np. w:
- rurociągach parowych,
- instalacjach wody gorącej,
- instalacjach oleju termicznego,
- przewodach spalinowych i technologicznych.
Na statku kompensatory mogą występować m.in. w systemach pary roboczej, ogrzewania zbiorników oraz przy urządzeniach pomocniczych zasilanych parą.
Rodzaje kompensacji
Kompensację wydłużeń można realizować przez:
- kompensatory mieszkowe,
- kompensatory soczewkowe,
- kompensatory rurowe w kształcie litery U,
- odpowiednie prowadzenie rurociągu z odcinkami elastycznymi.
Ważne na egzaminie
Jeżeli pytanie dotyczy elementu montowanego na rurociągu parowym w celu zmniejszenia skutków rozszerzalności cieplnej, poprawną odpowiedzią jest kompensator wydłużeń. Uszczelki służą do zapewnienia szczelności połączeń, a tłumik drgań ogranicza drgania, nie wydłużenia cieplne.