TBN (ang. Total Base Number) to całkowita liczba zasadowa oleju smarowego. Określa zdolność oleju do neutralizowania kwaśnych produktów spalania. Podaje się ją najczęściej w jednostce mg KOH/g oleju, czyli jako równoważną ilość wodorotlenku potasu potrzebną do zobojętnienia kwasów.
Dlaczego TBN jest ważne w silniku wysokoprężnym?
W okrętowych silnikach wysokoprężnych, szczególnie pracujących na paliwach zawierających siarkę, podczas spalania powstają tlenki siarki. W kontakcie z wodą mogą tworzyć kwasy, np. kwas siarkowy. Kwaśne produkty spalania powodują:
- korozję tulei cylindrowych, pierścieni tłokowych i tłoków,
- przyspieszone zużycie elementów silnika,
- pogorszenie właściwości oleju,
- powstawanie osadów i nagarów.
Olej o podwyższonej liczbie TBN zawiera dodatki alkaliczne, które neutralizują te kwasy. Dlatego oleje o TBN np. 40 mg KOH/g stosuje się w silnikach wysokoprężnych, a nie typowo w przekładniach, pompach wody morskiej czy sprężarkach chłodniczych.
Gdzie spotyka się wysokie TBN?
Wysokie TBN występuje głównie w olejach do silników okrętowych, np.:
- olejach cylindrowych silników wolnoobrotowych,
- olejach obiegowych niektórych silników średnioobrotowych,
- olejach do silników spalających paliwa o większej zawartości siarki.
Wniosek egzaminacyjny
Jeśli w pytaniu pojawia się olej smarowy o podwyższonej liczbie TBN, należy kojarzyć go przede wszystkim z silnikiem wysokoprężnym, ponieważ tam olej musi przeciwdziałać kwaśnym produktom spalania paliwa.