Maszyna sterowa to zespół urządzeń służących do wychylania steru statku zgodnie z poleceniem z mostka. Jej zadaniem jest bezpieczna zmiana lub utrzymanie kursu jednostki.
Główne elementy
Typowa okrętowa maszyna sterowa obejmuje:
- siłowniki hydrauliczne lub układ łopatkowy,
- pompy hydrauliczne z silnikami elektrycznymi,
- zbiornik oleju hydraulicznego,
- zawory sterujące i bezpieczeństwa,
- trzon sterowy oraz element przenoszący moment, np. rumpel lub kwadrant,
- układ sterowania z mostka i lokalne stanowisko awaryjne.
Na zdjęciach egzaminacyjnych maszynę sterową często rozpoznaje się po masywnych siłownikach ustawionych przy centralnym elemencie połączonym z trzonem sterowym. Nie należy mylić jej z pompą śrubową, filtrami paliwa ani wciągarką.
Rodzaje maszyn sterowych
Najczęściej spotyka się:
- tłokowe maszyny sterowe – wykorzystują siłowniki hydrauliczne działające na rumpel,
- łopatkowe maszyny sterowe – moment obrotowy powstaje w hydraulicznym mechanizmie łopatkowym.
Eksploatacja i bezpieczeństwo
Przed wyjściem statku w morze sprawdza się działanie steru na obie burty, działanie pomp, wskaźników kąta wychylenia steru, alarmów oraz sterowania awaryjnego. Maszyna sterowa jest urządzeniem krytycznym, dlatego wymaga redundancji, regularnej kontroli poziomu i stanu oleju hydraulicznego oraz szybkiego reagowania na przecieki, spadki ciśnienia i przegrzewanie układu.