Utlenianie oleju smarowego to proces chemicznego starzenia się oleju pod wpływem tlenu, wysokiej temperatury, zanieczyszczeń i kontaktu z metalami. W maszynach okrętowych zachodzi szczególnie intensywnie w silnikach, sprężarkach, przekładniach i układach obiegowego smarowania.
Najważniejszy objaw
Typowym skutkiem utleniania oleju jest wzrost lepkości. Olej staje się gęstszy, trudniej przepływa przez przewody, filtry i kanały smarne. Może to pogorszyć smarowanie łożysk, panewek oraz innych współpracujących elementów.
Dlaczego lepkość rośnie?
Podczas utleniania powstają produkty starzenia oleju, takie jak żywice, laki i osady. Związki te zagęszczają olej i przyspieszają zanieczyszczanie układu smarowania.
Inne skutki utleniania
- wzrost liczby kwasowej TAN,
- spadek zdolności neutralizacyjnej oleju, czyli często spadek TBN,
- powstawanie osadów i laków,
- ciemnienie oleju,
- pogorszenie własności smarnych,
- szybsze zapychanie filtrów olejowych.
Znaczenie eksploatacyjne
Wzrost lepkości oleju może prowadzić do zwiększenia oporów przepływu, spadku skuteczności chłodzenia i smarowania oraz wzrostu zużycia elementów maszyn. Dlatego stan oleju kontroluje się przez badania laboratoryjne, obserwację różnicy ciśnień na filtrach oraz analizę trendów parametrów oleju.
Zapamiętaj na egzamin
Jeżeli pytanie dotyczy zjawiska świadczącego o utlenianiu oleju smarnego, właściwą odpowiedzią jest najczęściej wzrost lepkości. Utlenianie nie powoduje wzrostu liczby zasadowej ani spadku liczby kwasowej.