Efekt boczny śruby to zjawisko polegające na tym, że pracująca śruba napędowa nie tylko pcha statek do przodu lub do tyłu, ale także powoduje boczne przesuwanie rufy. Jest to szczególnie ważne podczas manewrów portowych, ruszania, cofania i zatrzymywania statku.
Śruba prawoskrętna
Śruba prawoskrętna przy pracy naprzód obraca się zgodnie z ruchem wskazówek zegara, patrząc od strony rufy. Przy śrubie o stałym skoku zmiana z biegu naprzód na bieg wstecz oznacza zmianę kierunku obrotów wału i śruby.
Podczas pracy wstecz śruby prawoskrętnej powstaje efekt boczny powodujący zwykle:
- przesunięcie rufy w lewo,
- a więc przesunięcie dziobu w prawo.
Dlatego przy zatrzymywaniu statku z prawoskrętną śrubą o stałym skoku działanie napędu wstecz może spowodować odchylenie dziobu w prawo.
Znaczenie praktyczne
Efekt boczny śruby jest najsilniej zauważalny przy małych prędkościach, gdy ster działa słabo, a śruba pracuje intensywnie. Nawigator powinien uwzględniać to zjawisko przy podchodzeniu do nabrzeża, odchodzeniu od kei, obracaniu statku oraz awaryjnym zatrzymywaniu.
Zapamiętaj
Dla statku z pojedynczą prawoskrętną śrubą stałego skoku przy pracy wstecz: rufa idzie w lewo, dziób w prawo.