Śruba nastawna (CPP)
Słownik kwalifikacji TWO.07 - Pełnienie wachty morskiej i portowej
Śruba nastawna (ang. CPP – Controllable Pitch Propeller) to śruba okrętowa, w której można zmieniać kąt ustawienia łopat, czyli skok śruby, bez konieczności zmiany kierunku obrotów wału napędowego.
Zasada działania
W śrubie o stałym skoku, aby przejść z ruchu naprzód na wstecz, zwykle zmienia się kierunek obrotów wału. W śrubie nastawnej wał może obracać się cały czas w tę samą stronę, a zmianę ciągu uzyskuje się przez przestawienie łopat:
- skok dodatni – ciąg naprzód,
- skok zerowy – brak efektywnego ciągu,
- skok ujemny – ciąg wstecz.
Daje to bardzo dobrą manewrowość, szczególnie podczas pracy w porcie, podejścia do nabrzeża i manewrów przy małych prędkościach.
Śruba nastawna a efekt boczny
Śruba nastawna również wywołuje efekt boczny śruby, czyli poprzeczne oddziaływanie strumienia wody na rufę statku. Kierunek tego efektu zależy m.in. od kierunku obrotu śruby, ustawienia skoku oraz tego, czy statek pracuje naprzód czy wstecz.
W pytaniach egzaminacyjnych trzeba zwracać uwagę na określenia typu lewoskrętna lub prawoskrętna oraz na to, czy statek porusza się naprzód, czy wstecz. Dla statku poruszającego się wstecz ze śrubą nastawną lewoskrętną przyjmuje się, że siła boczna powoduje przemieszczenie rufy w lewo.
Znaczenie praktyczne
Znajomość zachowania śruby nastawnej pomaga przewidzieć, w którą stronę zacznie schodzić rufa podczas manewrów. Ma to duże znaczenie przy cumowaniu, odchodzeniu od nabrzeża oraz pracy w ograniczonym akwenie.