Rocznik astronomiczny zawiera tabele umożliwiające określenie m.in. czasu wschodu i zachodu Słońca oraz Księżyca dla wybranych dat i szerokości geograficznych. W nawigacji morskiej takie dane są przydatne podczas planowania obserwacji astronomicznych i oceny warunków widoczności.
Jak czytać tabelę wschodu Księżyca?
W tabeli należy odszukać:
- właściwą datę,
- szerokość geograficzną, np. φ = 66°N,
- kolumnę dotyczącą zjawiska, np. Moonrise – wschód Księżyca.
W komórce tabeli zwykle podany jest czas w godzinach i minutach. Przykład: zapis 20 39 oznacza godzinę 20:39.
Brak czasu w tabeli
Jeżeli w miejscu czasu pojawia się specjalne oznaczenie, np. zaciemnione pole, kreski albo brak wpisu, oznacza to, że dane zjawisko nie występuje w danym dniu na danej szerokości geograficznej. W pytaniach egzaminacyjnych trzeba wtedy unikać dopowiadania, że obiekt jest „niewidoczny” przez cały okres – poprawny wniosek dotyczy konkretnego zjawiska, np. braku wschodu Księżyca danego dnia.
Przykład interpretacji
Dla szerokości 66°N w kolumnie Moonrise:
- 9 lipca: podany czas wschodu Księżyca,
- 10 lipca: podany czas wschodu Księżyca,
- 11 lipca: podany czas wschodu Księżyca,
- 12 lipca: brak czasu / zaciemnione pole.
Wniosek: 12 lipca nie wystąpi wschód Księżyca na szerokości 66°N.
Uwaga egzaminacyjna
Nie należy mylić informacji o wschodzie Księżyca z informacją, czy Księżyc znajduje się nad widnokręgiem. Brak wschodu oznacza tylko, że w danym dniu nie następuje moment przejścia Księżyca spod horyzontu nad horyzont.