Wysokość Gwiazdy Polarnej a szerokość geograficzna
Słownik kwalifikacji TWO.07 - Pełnienie wachty morskiej i portowej
Pomiar wysokości Gwiazdy Polarnej nad horyzontem pozwala w przybliżeniu określić szerokość geograficzną miejsca obserwacji na półkuli północnej.
Gwiazda Polarna znajduje się bardzo blisko północnego bieguna niebieskiego, czyli punktu na sferze niebieskiej leżącego prawie dokładnie nad biegunem północnym Ziemi. Z tego powodu jej wysokość kątowa nad horyzontem jest prawie równa szerokości geograficznej obserwatora.
Zasada
- na równiku Gwiazda Polarna znajduje się prawie na horyzoncie, czyli ma wysokość około 0°,
- na szerokości 30°N jej wysokość wynosi około 30°,
- na szerokości 60°N jej wysokość wynosi około 60°,
- na biegunie północnym byłaby prawie w zenicie, czyli około 90°.
Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych należy zapamiętać prostą regułę:
wysokość Gwiazdy Polarnej ≈ szerokość geograficzna północna.
Czego nie wyznacza ten pomiar?
Pomiar wysokości Gwiazdy Polarnej nie pozwala ustalić długości geograficznej. Długość geograficzna wymaga odniesienia do czasu, np. kąta godzinnego ciała niebieskiego i czasu Greenwich.
Nie jest to też bezpośrednie wyznaczenie pełnej pozycji statku, ponieważ pozycja wymaga zwykle co najmniej dwóch niezależnych informacji, np. szerokości i długości geograficznej.
Uwagi nawigacyjne
W praktyce dokładne obliczenie szerokości z Gwiazdy Polarnej wymaga poprawek, m.in. na:
- wysokość oka obserwatora nad poziomem morza,
- refrakcję atmosferyczną,
- błąd indeksu sekstantu,
- fakt, że Gwiazda Polarna nie leży idealnie na biegunie niebieskim.
Na poziomie egzaminacyjnym najważniejsze jest skojarzenie: Gwiazda Polarna → szerokość geograficzna miejsca obserwacji.