Statek zawietrzny to statek, który pod wpływem bocznego wiatru ma tendencję do odpadania dziobem od wiatru, czyli obracania dziobu w stronę zawietrzną. W praktyce oznacza to, że wiatr „odpycha” dziób, a jednostka samoczynnie zmienia kurs, jeśli sternik nie przeciwdziała sterem lub napędem.
Dlaczego statek odpada dziobem?
Na statek działają jednocześnie:
- siła wiatru na część nadwodną kadłuba, nadbudówki i ładunek,
- opór wody na część podwodną kadłuba,
- momenty obracające zależne od położenia środka naporu wiatru i środka oporu bocznego.
Jeżeli moment od wiatru powoduje obrót dziobu od kierunku wiatru, statek zachowuje się jak zawietrzny. Często dotyczy to jednostek śródlądowych o dużej powierzchni nawiewu i małej prędkości, szczególnie podczas manewrów portowych, podejścia do nabrzeża lub żeglugi na płytkiej wodzie.
Znaczenie dla manewrowania
Przy bocznym wietrze sternik musi przewidywać dryf i zmianę kursu. Statek zawietrzny wymaga:
- wcześniejszej korekty sterem,
- utrzymania odpowiedniej prędkości sterownej,
- uwzględnienia znosu przy podejściu do nabrzeża,
- ostrożności przy mijaniu przeszkód i innych jednostek.
Zapamiętaj
Jeżeli w pytaniu egzaminacyjnym statek przy bocznym wietrze odpada dziobem od wiatru, oznacza to zachowanie charakterystyczne dla statku zawietrznego. Przeciwieństwem jest statek nawietrzny, który ma tendencję do ustawiania dziobu pod wiatr.