Wysokość metacentryczna oznaczana zwykle jako GM to odległość między środkiem ciężkości statku G a metacentrum M. Jest jednym z podstawowych parametrów opisujących stateczność poprzeczną statku, szczególnie przy małych kątach przechyłu.
Znaczenie GM
- duża dodatnia GM – statek ma silny moment prostujący, szybko wraca do pionu, ale może kołysać się gwałtownie;
- mała dodatnia GM – statek jest „miękki”, kołysze się wolniej, ale ma mniejszy zapas stateczności;
- GM równa 0 lub ujemna – statek traci stateczność początkową i może być niebezpieczny.
W klasycznej teorii stateczności zwiększenie GM poprawia stateczność początkową, a najczęściej uzyskuje się je przez obniżenie środka ciężkości G, np. przez umieszczenie ciężkich ładunków niżej albo przyjęcie balastu do zbiorników dennych.
Uwaga egzaminacyjna
W pytaniach egzaminacyjnych trzeba uważnie czytać sformułowanie. Jeżeli mowa o poprawie zachowania statku nadmiernie „sztywnego”, zmniejszenie wysokości metacentrycznej może poprawić komfort i złagodzić gwałtowne kołysanie. Nie oznacza to jednak zwiększenia zapasu stateczności w sensie klasycznym.
Zależności praktyczne
Na wysokość metacentryczną wpływają m.in.:
- położenie środka ciężkości statku,
- rozmieszczenie ładunku,
- ilość i położenie balastu,
- kształt kadłuba,
- szerokość statku.
Najważniejsza zasada praktyczna: ciężary wysoko podnoszą środek ciężkości i zmniejszają GM, a ciężary nisko obniżają środek ciężkości i zwykle zwiększają GM.