Co to jest krętlik?
Krętlik to element osprzętu linowego i dźwigowego umożliwiający swobodny obrót dwóch połączonych części względem siebie. Stosuje się go po to, aby lina, łańcuch, zawiesie lub hak nie skręcały się podczas podnoszenia, opuszczania albo przemieszczania ładunku.
Na rysunkach egzaminacyjnych krętlik zwykle rozpoznaje się po tym, że składa się z dwóch uchwytów, oczek lub szczęk połączonych centralnym członem obrotowym.
Zastosowanie na statku
Krętliki spotyka się m.in. w:
- olinowaniu urządzeń dźwigowych,
- zawiesiach transportowych,
- układach z hakami ładunkowymi,
- połączeniach lin i łańcuchów,
- urządzeniach pokładowych, gdzie występuje obrót pod obciążeniem.
Zadanie krętlika
Podstawową funkcją krętlika jest zapobieganie skręcaniu liny lub zawiesia. Ma to znaczenie dla bezpieczeństwa, ponieważ skręcona lina może nierównomiernie pracować, szybciej się zużywać, a w skrajnym przypadku doprowadzić do niekontrolowanego obrotu ładunku.
Na co zwrócić uwagę podczas eksploatacji?
Przed użyciem krętlika należy sprawdzić:
- dopuszczalne obciążenie robocze, czyli WLL/SWL,
- brak pęknięć, odkształceń i nadmiernej korozji,
- stan sworzni, zabezpieczeń i gwintów,
- płynność obrotu części ruchomej,
- czy obciążenie działa osiowo, a nie bocznie.
Krętlika nie wolno przeciążać, spawać, prostować ani używać, jeżeli obraca się z oporem lub ma widoczne uszkodzenia.
Różnica względem szekli
Szekla służy głównie do łączenia elementów, np. liny z hakiem lub zawiesiem. Krętlik również może łączyć elementy, ale jego cechą charakterystyczną jest możliwość obrotu, która ogranicza skręcanie układu.