Łożyska toczne to elementy maszyn, w których ruch odbywa się dzięki toczeniu elementów pośrednich, takich jak kulki, wałeczki lub igiełki. Ich zadaniem jest podpieranie obracających się części mechanizmów oraz zmniejszanie tarcia.
Budowa łożyska tocznego
Typowe łożysko toczne składa się z:
- pierścienia wewnętrznego,
- pierścienia zewnętrznego,
- elementów tocznych, np. kulek lub wałeczków,
- koszyka utrzymującego elementy toczne w odpowiednich odstępach.
Zastosowanie na statku
Łożyska toczne występują w wielu urządzeniach okrętowych, m.in. w:
- pompach,
- silnikach elektrycznych,
- wentylatorach,
- wciągarkach,
- żurawikach szalupowych,
- mechanizmach pomocniczych.
W żurawiku szalupy łożyska umożliwiają płynny obrót i pracę elementów ruchomych. Ich niesprawność może utrudnić opuszczenie lub podniesienie łodzi ratunkowej.
Smarowanie łożysk tocznych
Łożyska toczne wymagają odpowiedniego smarowania, aby ograniczyć:
- tarcie,
- zużycie bieżni i elementów tocznych,
- przegrzewanie,
- korozję,
- hałas podczas pracy.
Do okresowego przesmarowania wielu łożysk tocznych stosuje się smary plastyczne, np. smar litowy. Smar powinien być dobrany zgodnie z instrukcją producenta urządzenia.
Objawy złego smarowania
Nieprawidłowo smarowane łożysko może wykazywać wzrost temperatury, hałas, drgania, ciężką pracę mechanizmu albo wycieki zabrudzonego smaru. W eksploatacji okrętowej takie objawy należy traktować jako sygnał do kontroli i konserwacji urządzenia.