Sworzeń tłoka to element układu tłokowo-korbowego silnika spalinowego, który łączy tłok z korbowodem. Jego zadaniem jest przeniesienie siły działającej na tłok od gazów spalinowych na korbowód, a dalej na wał korbowy.
Gdzie jest osadzony sworzeń tłoka?
Sworzeń tłoka jest osadzony w piastach tłoka. Piasty to wzmocnione części tłoka z otworami, przez które przechodzi sworzeń. Pomiędzy piastami znajduje się zwykle główka korbowodu, która współpracuje ze sworzniem.
W pytaniach egzaminacyjnych należy odróżniać:
- piasty tłoka – miejsce osadzenia sworznia,
- główkę korbowodu – górną część korbowodu współpracującą ze sworzniem,
- stopę korbowodu – dolną część korbowodu połączoną z czopem korbowym wału,
- wałek rozrządu i głowicę – elementy niezwiązane bezpośrednio z osadzeniem sworznia.
Rodzaje osadzenia
Sworzeń może być:
- pływający – może obracać się zarówno w piastach tłoka, jak i w główce korbowodu; zabezpieczany jest pierścieniami osadczymi,
- zamocowany w tłoku – obraca się głównie w tulejce główki korbowodu,
- zamocowany w korbowodzie – obraca się w piastach tłoka.
Znaczenie eksploatacyjne
Sworzeń pracuje pod dużym obciążeniem i wymaga prawidłowego smarowania. Zużycie sworznia, tulejki główki korbowodu lub otworów w piastach tłoka może powodować stuki, zwiększone luzy oraz uszkodzenia układu tłokowo-korbowego.