Wałek rozrządu jest elementem mechanizmu rozrządu silnika spalinowego. Jego zadaniem jest sterowanie chwilą otwarcia i zamknięcia zaworów ssących oraz wydechowych. Na wałku znajdują się specjalnie ukształtowane krzywki, które podczas obrotu naciskają na elementy pośredniczące, np. popychacze, dźwignie zaworowe albo bezpośrednio na szklanki zaworowe.
Jak rozpoznać wałek rozrządu na rysunku?
Wałek rozrządu ma postać długiego wału z szeregiem mimośrodowych występów, czyli krzywek. Zwykle znajduje się w pobliżu zaworów lub w kadłubie silnika, zależnie od konstrukcji. Na końcu wałka może znajdować się koło zębate, koło pasowe albo koło łańcuchowe napędu rozrządu.
Funkcje wałka rozrządu
- steruje pracą zaworów,
- zapewnia właściwe fazy rozrządu,
- synchronizuje wymianę ładunku w cylindrze,
- współpracuje z wałem korbowym przez przekładnię zębatą, pasek lub łańcuch,
- w niektórych silnikach napędza również pompę paliwową lub inne urządzenia pomocnicze.
Znaczenie w pracy silnika
Prawidłowe ustawienie wałka rozrządu względem wału korbowego jest niezbędne dla poprawnej pracy silnika. Błędne fazy rozrządu mogą powodować spadek mocy, trudności z rozruchem, nierówną pracę, zwiększone zużycie paliwa, a nawet uszkodzenie zaworów i tłoków.
Typowe uszkodzenia
Do typowych problemów należą zużycie krzywek, nadmierny luz w łożyskowaniu, uszkodzenie napędu rozrządu oraz nieprawidłowe smarowanie. W eksploatacji okrętowej ważna jest kontrola stanu mechanizmu rozrządu, ponieważ jego awaria może doprowadzić do zatrzymania silnika.