Zawór odcinający służy do całkowitego otwierania albo zamykania przepływu czynnika w instalacji. W siłowni okrętowej stosuje się go m.in. w instalacjach wody chłodzącej, pary, paliwa, oleju smarowego, sprężonego powietrza i wody zęzowej.
Jak go rozpoznać?
Typowy zawór odcinający ma:
- pokrętło ręczne do otwierania i zamykania,
- trzpień gwintowany, który podnosi lub opuszcza element zamykający,
- grzybek, klin lub zasuwę, które odcinają przepływ,
- korpus z kołnierzami lub gwintami do połączenia z rurociągiem.
Na ilustracjach egzaminacyjnych często pokazywany jest zawór grzybkowy odcinający: obrót pokrętła powoduje przesuw trzpienia i dociśnięcie grzybka do gniazda zaworu.
Do czego służy?
Zawór odcinający umożliwia:
- wyłączenie odcinka instalacji z pracy,
- wykonanie remontu lub przeglądu urządzenia,
- zabezpieczenie instalacji przed niekontrolowanym przepływem,
- odizolowanie pompy, wymiennika, filtra lub zbiornika.
Czego nie robi zawór odcinający?
Zawór odcinający nie jest przeznaczony głównie do automatycznej regulacji temperatury ani do samoczynnego przepuszczania czynnika tylko w jednym kierunku. Od tego służą odpowiednio zawory termostatyczne i zawory zwrotne.
Ważne w eksploatacji
Zawory odcinające powinny być całkowicie otwarte albo całkowicie zamknięte, szczególnie gdy nie są przystosowane do dławienia przepływu. Praca w położeniu częściowo otwartym może powodować drgania, hałas, erozję gniazda i szybsze zużycie elementów uszczelniających.