Zawór termostatyczny to element automatycznej regulacji temperatury czynnika roboczego, np. oleju smarowego lub wody chłodzącej. W instalacji oleju smarowego silnika okrętowego jego zadaniem jest utrzymanie właściwej, możliwie stałej temperatury oleju, najczęściej przez regulację przepływu przez chłodnicę oleju albo przez obejście chłodnicy.
Zasada działania
Zawór reaguje na temperaturę oleju. Gdy olej jest zbyt zimny, zawór kieruje większą część strumienia obejściem, z pominięciem chłodnicy. Dzięki temu olej szybciej osiąga temperaturę roboczą. Gdy temperatura oleju rośnie, zawór stopniowo kieruje większy przepływ przez chłodnicę, aby odebrać nadmiar ciepła.
W praktyce często stosuje się zawory trójdrogowe mieszające lub rozdzielające. Ich położenie zmienia się samoczynnie pod wpływem elementu termostatycznego albo układu automatyki.
Znaczenie w silniku okrętowym
Prawidłowa temperatura oleju smarowego jest ważna, ponieważ wpływa na:
- lepkość oleju,
- jakość smarowania łożysk i tulei cylindrowych,
- odprowadzanie ciepła z części silnika,
- zużycie elementów trących,
- bezpieczeństwo pracy silnika.
Zbyt zimny olej ma dużą lepkość i gorzej dopływa do smarowanych miejsc. Zbyt gorący olej traci lepkość, co może prowadzić do spadku ciśnienia smarowania i pogorszenia filmu olejowego.
Ważne egzaminacyjnie
Jeżeli pytanie dotyczy utrzymania stałej temperatury oleju smarowego, właściwą odpowiedzią jest zwykle zawór termostatyczny, a nie wirówka, pompa transportowa ani sam podgrzewacz. Wirówka oczyszcza olej, pompa go przetłacza, a podgrzewacz służy głównie do ogrzewania oleju przed pracą lub separacją.