Który kolor farby naszkliwnej uzyska się w wyniku zmieszania 20% barwnika Cr₂O₃ i 80% topnika?
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik ceramik (CES.05).
Mieszanina barwnika Cr₂O₃ z topnikiem daje farbę naszkliwną w kolorze zielonym. Tlenek chromu(III) jest jednym z najtrwalszych barwników zielonych w ceramice - dobrze znosi wysoką temperaturę i daje kryjącą, oliwkową lub butelkową zieleń.
Topnik w farbie naszkliwnej obniża temperaturę topnienia, tak aby farba zespoliła się z powierzchnią szkliwa podczas wypalania dekoracyjnego, w temperaturze niższej niż wypał szkliwa. Barwnik odpowiada za kolor, a topnik za przyczepność i połysk. Stosunek 20% barwnika do 80% topnika jest typowym przykładem receptury takiej farby.
Do zapamiętania podstawowe tlenki barwiące: chrom - zielony, kobalt - niebieski, żelazo - od żółtego przez brązowy do czerwonobrązowego, mangan - brązowy i fioletowy. Ten sam tlenek może dawać odcienie zależne od składu topnika i atmosfery wypalania.
Pytanie sprawdza znajomość barwników ceramicznych, czyli tego, jaki kolor daje dany tlenek metalu.
Kolor czarny w ceramice uzyskuje się zwykle z mieszaniny kilku tlenków, na przykład żelaza, manganu, kobaltu i chromu - pojedynczy tlenek chromu daje zieleń, a nie czerń. Kolory żółte powstają m.in. z tlenków żelaza w odpowiednich warunkach albo z barwników zawierających antymon czy prazeodym. Biel daje się uzyskać za pomocą zmętniaczy, takich jak tlenek cyny czy krzemian cyrkonu, a nie barwnikiem chromowym.
Prawidłowa odpowiedź to kolor zielony. Tlenek chromu Cr₂O₃ jest klasycznym barwnikiem zielonym, odpornym na temperaturę wypalania, a topnik zapewnia jego zespolenie ze szkliwem. Wzór chemiczny w treści pytania jest tu najważniejszą wskazówką. Zapamiętaj podstawową tabelkę barwników: chrom - zieleń, kobalt - błękit, żelazo - żółć i brązy, mangan - brązy i fiolety.