Która informacja wskazuje na przyczynę wystąpienia wad powstałych na etapie formowania?
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik ceramik (CES.05).
Na wadę powstałą na etapie formowania wskazuje zużyta forma gipsowa. Forma bezpośrednio nadaje wyrobowi kształt i powierzchnię, więc jej stan od razu przenosi się na półprodukt. Zużyta forma ma wytarte krawędzie, nierówną powierzchnię, ubytki i zmniejszoną chłonność wody.
Skutkiem są m.in. nieostre kontury, zgrubienia na łączeniach części formy, nierówna grubość ścianek i trudności z wyjmowaniem wyrobu. Przy odlewaniu z mas lejnych forma o słabej chłonności tworzy czerep zbyt wolno, przez co wyrób może się odkształcić.
Do zapamiętania: przy analizie wad przypisuj przyczynę do etapu produkcji. Forma i masa podczas kształtowania to etap formowania, wilgotność półfabrykatu - suszenie, szkliwo - szkliwienie, a zanieczyszczenia - przygotowanie surowców.
Każda z błędnych odpowiedzi wskazuje przyczynę wady, ale powstającej na innym etapie produkcji niż formowanie.
Obecność zanieczyszczeń żelazistych to problem surowców i przygotowania masy. Cząstki żelaza dają po wypaleniu ciemne plamki i kropki na wyrobie, ale ich źródłem jest masa, a nie sposób formowania. Zbyt duża wilgotność półfabrykatu dotyczy przede wszystkim suszenia - wyrób wilgotny przy zbyt szybkim nagrzewaniu pęka lub odkształca się, a przy szkliwieniu źle przyjmuje szkliwo. Duża lepkość szkliwa to z kolei przyczyna wad szkliwienia, takich jak zbyt gruba, nierówna warstwa lub zacieki.
Prawidłowo na etap formowania wskazuje zużyta forma gipsowa. To narzędzie, w którym wyrób uzyskuje kształt, więc jego zużycie daje nieostre krawędzie, nierówne ścianki i ślady łączeń. Zapamiętaj sposób rozumowania: zadaj pytanie, w którym momencie produkcji dana przyczyna zaczyna działać - dopiero wtedy przypisuj wadę do etapu.