Wskaż optymalną wysokość i głębokość komory paleniskowej w kominku tradycyjnym, przy zachowaniu zalecanej proporcji szerokości do wysokości i głębokości 6:5:4, jeżeli szerokość komory dla pomieszczenia o powierzchni 42 m² powinna wynosić 84 cm.
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - zdun (BUD.26).
Optymalna wysokość komory paleniskowej to 70 cm, a głębokość 56 cm. Proporcja szerokość : wysokość : głębokość = 6 : 5 : 4 oznacza, że jedna część to 84 cm : 6 = 14 cm. Wysokość to 5 × 14 cm = 70 cm, a głębokość 4 × 14 cm = 56 cm.
Reguła do zapamiętania: przy proporcjach najpierw oblicza się wartość jednej części, dzieląc znany wymiar przez przypisaną mu liczbę, a potem mnoży się ją przez liczby pozostałych wymiarów. Kolejność liczb w proporcji odpowiada kolejności wymiarów w opisie.
Zachowanie właściwych proporcji paleniska jest ważne dla ciągu: zbyt głęboka komora gorzej oddaje ciepło do pomieszczenia, a zbyt płytka może powodować dymienie do wnętrza. Szerokość komory dobiera się do powierzchni pomieszczenia, a pozostałe wymiary wynikają z proporcji.
W tym zadaniu łatwo pomylić kolejność wymiarów albo kierunek przeliczenia. Wysokość 56 cm i głębokość 70 cm to poprawne liczby, ale zamienione miejscami - proporcja 6 : 5 : 4 przypisuje wysokości 5 części (70 cm), a głębokości 4 części (56 cm), więc komora wyższa niż głęboka.
Wartości 84 i 105 cm oraz 105 i 84 cm biorą się z błędnego założenia, że 84 cm odpowiada mniejszej liczbie w proporcji, np. wysokości albo głębokości, i z mnożenia zamiast dzielenia. Wtedy wychodzą wymiary większe od szerokości komory, co przy proporcji 6 : 5 : 4 jest niemożliwe, bo szerokość ma największą liczbę części.
Prawidłowy wynik to wysokość 70 cm i głębokość 56 cm: 84 : 6 = 14 cm, a dalej 5 × 14 = 70 cm i 4 × 14 = 56 cm. Zapamiętaj kontrolę wyniku - przy proporcji 6 : 5 : 4 szerokość musi być największa, wysokość pośrednia, a głębokość najmniejsza.