Do przygotowania zaprawy cementowo-glinianej o proporcji objętościowej składników 1:1,5:10 należy użyć
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - zdun (BUD.26).
Zaprawę cementowo-glinianą o proporcji 1 : 1,5 : 10 przygotowuje się z 1 części cementu, 1,5 części zawiesiny glinianej i 10 części piasku. Kolejność liczb odpowiada kolejności składników w nazwie zaprawy: najpierw cement, potem glina, a na końcu kruszywo.
Reguła do zapamiętania: w proporcjach zapraw ostatnia liczba oznacza kruszywo (piasek), które jest zawsze składnikiem dominującym, a pierwsze liczby - spoiwa. Woda nie występuje w proporcji objętościowej, bo dodaje się jej tyle, aby uzyskać wymaganą konsystencję.
Zaprawy cementowo-gliniane stosuje się w pracach zduńskich np. do tynkowania lica kominków i pieców, bo glina poprawia urabialność i odporność na zmiany temperatury, a cement - wytrzymałość. Składniki odmierza się dokładnie, np. wiadrem, aby każda partia miała ten sam skład.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu to przypisanie części do składników w złej kolejności albo zamiana piasku na wodę. Odpowiedzi, w których 10 części to woda, opisują płynną zawiesinę, a nie zaprawę - woda nigdy nie jest składnikiem dominującym w proporcji objętościowej, bo dodaje się jej do uzyskania konsystencji.
Odpowiedź z 1 częścią zawiesiny glinianej i 1,5 części cementu zamienia kolejność spoiw - w nazwie zaprawy cementowo-glinianej cement występuje pierwszy, więc to jemu odpowiada pierwsza liczba proporcji. Taka zamiana zmienia właściwości zaprawy: więcej cementu to zaprawa sztywniejsza i mniej odporna na pracę cieplną.
Prawidłowa jest 1 część cementu, 1,5 części zawiesiny glinianej i 10 części piasku. Zapamiętaj dwie zasady: kolejność liczb w proporcji odpowiada kolejności składników w nazwie zaprawy, a ostatnia, największa liczba oznacza piasek. Tak samo odczytuje się proporcje innych zapraw, np. cementowo-wapiennej.