Pytania pomocnicze - BUD.13

Przełom ciężki objawia się dużymi deformacjami, głębokimi pęknięciami, rozluźnieniem warstw nawierzchni oraz wydobywaniem się wody zmieszanej z gruntem z warstw jezdnych.

Przełom lekki ma niewielkie uszkodzenia i ograniczone odkształcenia. Przełom ciężki oznacza poważną utratę nośności, duże deformacje i często wypływ wody z gruntem.

Woda w podłożu zamarza i rozmarza, co osłabia grunt oraz warstwy konstrukcyjne nawierzchni. Pod wpływem ruchu pojazdów osłabiona konstrukcja pęka i deformuje się.

Grunty wysadzinowe łatwo podciągają wodę i są podatne na zwiększanie objętości podczas przemarzania. Po rozmarznięciu tracą nośność, co sprzyja powstawaniu przełomów.

Wysadziny to uniesienia lub deformacje spowodowane zamarzaniem wody w gruncie. Mogą prowadzić do spękań i późniejszych przełomów.

Oznacza to, że warstwy nawierzchni i podłoże są silnie zawilgocone oraz rozluźnione. Taka nawierzchnia ma bardzo małą nośność i jest klasyfikowana jako uszkodzona ciężko.

Należy zapewnić prawidłowe odwodnienie, stosować odpowiednie warstwy odsączające i mrozoochronne oraz unikać pozostawiania gruntów wysadzinowych bez wzmocnienia.

Należy podzielić wartość w milimetrach przez 10. Przykładowo 3 mm to 0,3 cm, a 5 mm to 0,5 cm.

Odchyłka ±3 mm oznacza ±0,3 cm. Dopuszczalna długość wynosi więc od 9,7 cm do 10,3 cm.

Kostka musi spełniać wymagania dla długości, szerokości i grubości jednocześnie. Jeśli choć jeden wymiar przekracza dopuszczalny zakres, element nie powinien być użyty.

Długość: 9,7–10,3 cm, szerokość: 19,7–20,3 cm, grubość: 7,5–8,5 cm.

Długość 10,5 cm przekracza dopuszczalne 10,3 cm, a grubość 8,6 cm przekracza dopuszczalne 8,5 cm. Wystarczy jedno przekroczenie, aby element odrzucić.

Mogą powodować nierówności, trudności w utrzymaniu jednakowych spoin, gorsze dopasowanie elementów oraz obniżenie trwałości i estetyki nawierzchni.

Należy pomnożyć całkowitą masę mieszanki przez udział procentowy zapisany jako ułamek dziesiętny. Dla 70% stosuje się mnożnik 0,70.

1 tona to 1000 kg. Dlatego 5 ton to 5000 kg.

Masa mieszanki wynosi 5 ton, czyli 5000 kg. Grysy stanowią 70%, więc 5000 kg × 0,70 = 3500 kg.

Oznacza to, że na każde 100 kg mieszanki przypada 70 kg grysów. Pozostałe 30 kg stanowią inne składniki, np. asfalt i wypełniacz.

SMA, czyli mieszanka mastyksowo-grysowa, to mieszanka mineralno-asfaltowa o dużej zawartości grysów. Stosuje się ją głównie w warstwach ścieralnych nawierzchni.

Najpierw należy ujednolicić jednostki, np. zamienić tony na kilogramy. Następnie procent trzeba zapisać jako ułamek dziesiętny, np. 70% = 0,70.

Spycharka przesuwa grunt przed lemieszem i jest efektywna przy krótkich odległościach transportu. Dystans 50 m mieści się w typowym zakresie jej zastosowania.

Lemiesz służy do odspajania, przesuwania, rozplantowywania i profilowania gruntu. To podstawowy osprzęt roboczy spycharki.

Koparka odspaja grunt i ładuje go do środka transportowego, np. wywrotki. Spycharka odspaja i przesuwa grunt bezpośrednio po terenie budowy.

Zrywarkę stosuje się do rozluźniania bardzo twardych, zbitych lub skalistych gruntów. Nie jest ona jednak typowym urządzeniem do przemieszczania ziemi na placu budowy.

Ładowarka służy głównie do nabierania, przenoszenia na małe odległości i załadunku materiałów sypkich. Nie jest podstawową maszyną do warstwowego odspajania gruntu.

Im trudniejszy grunt do odspojenia, tym większe znaczenie ma dobór odpowiedniego osprzętu i mocy maszyny. Przy gruntach trudnych może być potrzebne wcześniejsze spulchnienie, np. zrywarką.

Polega na odspajaniu gruntu kolejnymi poziomymi warstwami na całej lub znacznej szerokości wykopu. Po zdjęciu jednej warstwy przechodzi się do następnej, niżej położonej.

Na rysunku widać kilka poziomych pasów lub stopni oznaczających kolejne warstwy gruntu. Maszyna pracuje etapami, obniżając dno wykopu warstwa po warstwie.

Stosuje się ją najczęściej przy szerokich wykopach, dużych robotach ziemnych oraz wtedy, gdy grunt trzeba wybierać stopniowo ze względu na organizację pracy lub bezpieczeństwo skarp.

W metodzie warstwowej grunt wybiera się poziomami na kolejnych warstwach. W metodzie czołowej postęp robót odbywa się głównie w kierunku osi wykopu, od czoła robót.

Najczęściej stosuje się koparki, spycharki, ładowarki oraz środki transportu do wywozu urobku. Dobór maszyny zależy od rodzaju gruntu, głębokości wykopu i organizacji robót.

Prawidłowe nachylenie skarp ogranicza ryzyko osuwania się gruntu i zwiększa bezpieczeństwo pracy. Nachylenie dobiera się do rodzaju gruntu, głębokości wykopu i warunków wodnych.

Jest to ocena nierówności nawierzchni w kierunku jazdy pojazdów. Dotyczy między innymi fal, zapadnięć i garbów występujących wzdłuż pasa ruchu.

Równość podłużną należy kontrolować co 20 m na każdym pasie ruchu.

Oznacza ono, że pomiary wykonuje się oddzielnie dla każdego pasa, a nie tylko w jednej osi drogi. Przy drodze dwupasowej liczba punktów kontroli będzie więc większa.

Równość podłużna dotyczy nierówności w kierunku jazdy, natomiast równość poprzeczna dotyczy przekroju drogi, czyli kierunku prostopadłego do osi jezdni.

Według tabeli ta częstotliwość dotyczy badania zagęszczenia, a nie równości podłużnej.

Należy znaleźć dokładnie ten wiersz, który odpowiada badanemu parametrowi, a następnie odczytać przypisaną mu częstotliwość. Nie należy przenosić wartości z innych wierszy tabeli.

Odwodnienie wgłębne odprowadza wodę z gruntu lub warstw konstrukcji drogowej. Odwodnienie powierzchniowe zbiera wodę z powierzchni jezdni, poboczy i skarp.

Ponieważ są układane pod powierzchnią terenu i odbierają wodę znajdującą się w gruncie. Nie służą głównie do zbierania wody płynącej po powierzchni.

Do odwodnienia powierzchniowego należą między innymi rowy przydrożne, ścieki drogowe, korytka ściekowe, wpusty i przepusty. Ich zadaniem jest odprowadzenie wody opadowej z powierzchni drogi.

Drenaż usuwa nadmiar wody z podłoża i warstw konstrukcyjnych. Dzięki temu poprawia nośność gruntu i ogranicza ryzyko uszkodzeń nawierzchni.

Brak odwodnienia może prowadzić do zawilgocenia podłoża, spadku nośności, osiadania, koleinowania oraz uszkodzeń mrozowych nawierzchni.

Przepusty rurowe przeprowadzają wodę pod drogą, najczęściej z rowu lub cieku. Nie są typowym urządzeniem służącym do zbierania wody z głębi gruntu.

Zrywak ma postać mocnego haka, pazura lub kilku zębów roboczych. Nie służy do nabierania gruntu, lecz do jego rozrywania i rozluźniania.

Podstawową funkcją zrywaka jest głębokie odspajanie gruntu. Ułatwia to późniejsze kopanie, załadunek lub przemieszczanie urobku.

Odspajanie polega na oderwaniu i rozluźnieniu gruntu od podłoża. Zagęszczanie to proces odwrotny — zmniejszanie porowatości gruntu przez ubijanie lub wałowanie.

W twardym lub zwięzłym gruncie zrywak najpierw rozluźnia podłoże. Dzięki temu łyżka koparki może łatwiej nabierać i ładować urobek.

Zrywak może być montowany m.in. na koparkach, spycharkach i ciężkich maszynach gąsienicowych. Dobór zależy od rodzaju gruntu i zakresu robót.

Profilowanie wymaga nadawania warstwie odpowiedniego kształtu i równości, najczęściej równiarką lub lemieszem. Zrywak nie wyrównuje powierzchni, tylko rozrywa grunt.

Powierzchnię oblicza się ze wzoru: długość × szerokość. Dla drogi o długości 100 m i szerokości 5 m powierzchnia wynosi 500 m².

Oznacza, że do wykonania 100 m² danej roboty potrzeba łącznie 11,77 roboczogodziny pracy ludzi.

Należy podzielić całkowitą powierzchnię przez 100 m², a następnie pomnożyć przez nakład robocizny podany dla 100 m².

Ponieważ 11,77 r-g dotyczy tylko 100 m², a nawierzchnia ma 500 m². Trzeba więc pomnożyć ten nakład przez 5.

Najpierw: 100 m × 5 m = 500 m². Następnie: 500 m² : 100 m² × 11,77 r-g = 58,85 r-g.

Roboczogodzina określa łączny nakład pracy ludzi. Czas trwania robót zależy jeszcze od liczby pracowników, np. 60 r-g może oznaczać 10 godzin pracy 6 osób.

Lepiszcze skleja ziarna kruszywa i wypełniacza, tworząc zwartą mieszankę. W betonie asfaltowym funkcję tę pełni asfalt drogowy.

Asfalt drogowy jest właściwym lepiszczem stosowanym w mieszankach mineralno-asfaltowych. Emulsja asfaltowa to asfalt rozproszony w wodzie, używany często do skropień, napraw lub technologii na zimno.

Cement portlandzki jest spoiwem hydraulicznym stosowanym w betonie cementowym. Beton asfaltowy należy do mieszanek bitumicznych, dlatego jego lepiszczem jest asfalt.

Mączka kamienna pełni funkcję wypełniacza mineralnego. Uzupełnia drobne przestrzenie w mieszance, ale nie jest lepiszczem.

Beton asfaltowy składa się głównie z kruszywa, wypełniacza mineralnego oraz asfaltu drogowego jako lepiszcza.

Asfalt drogowy dobrze wiąże kruszywo, jest odporny na działanie wody i przenosi obciążenia od ruchu pojazdów. Nadaje nawierzchni elastyczność.

Beton asfaltowy może być stosowany w warstwie ścieralnej, wiążącej oraz w podbudowie asfaltowej, zależnie od projektu i rodzaju mieszanki.