Pytania pomocnicze - BUD.13

Odpowiednia temperatura zapewnia prawidłowe rozłożenie i zagęszczenie mieszanki. Zbyt wychłodzona mieszanka może powodować wady nawierzchni i obniżenie jej trwałości.

Samochód termos ma izolowaną skrzynię ładunkową, która ogranicza utratę ciepła. Zwykła wywrotka nie zapewnia tak dobrej ochrony temperatury mieszanki asfaltowej.

Cysterna z pompą służy do przewozu i podawania materiałów ciekłych, np. emulsji asfaltowej lub lepiszcza. Nie jest przeznaczona do transportu gorącej mieszanki mineralno-asfaltowej.

Zbyt długi transport może doprowadzić do wychłodzenia mieszanki. Skutkuje to trudnościami w układaniu, gorszym zagęszczeniem i ryzykiem obniżenia jakości nawierzchni.

Plandeka ogranicza utratę ciepła i chroni mieszankę przed opadami oraz zanieczyszczeniami. Pomaga utrzymać właściwe warunki transportu.

Wozidło wykorzystuje się głównie do przewozu gruntu, kruszywa lub urobku, szczególnie na terenie budowy. Nie jest właściwym środkiem transportu gorącej mieszanki asfaltowej z wytwórni.

Woda płynąca rowem może wymywać grunt z dna i skarp, powodując erozję oraz utratę drożności rowu. Umocnienie stabilizuje powierzchnię i wydłuża trwałość odwodnienia.

Najważniejsze są spadek podłużny rowu, rodzaj gruntu, ilość wody i prędkość przepływu. Im większy spadek, tym mocniejsze powinno być umocnienie.

Obsiew trawą sprawdza się tylko przy małych spadkach i spokojnym przepływie wody. Przy 12% woda płynie zbyt szybko i może zniszczyć warstwę roślinną.

Bruk układany na sucho nie ma trwale wypełnionych spoin, dlatego woda może wypłukiwać materiał spod kamieni. Bruk na zaprawie cementowej jest stabilniejszy i bardziej odporny na rozmywanie.

Zaprawa cementowa wypełnia spoiny między elementami bruku i wiąże je w stabilną całość. Dzięki temu woda nie wypłukuje łatwo podsypki ani gruntu.

Darniowanie stosuje się przy mniejszych spadkach i umiarkowanym przepływie wody. Nie jest odpowiednie do rowów o dużym spadku podłużnym, np. 12%.

Może dojść do rozmycia dna, obsunięcia skarp, zamulenia rowu i pogorszenia odwodnienia drogi. W efekcie woda może zalegać przy jezdni lub uszkadzać korpus drogi.

Należy wybrać odpowiedni wiersz robót oraz kolumnę odpowiadającą warunkom zadania, np. kategorii gruntu i pojemności łyżki koparki. W tym przypadku dla łyżki 0,25 m³ i gruntu kat. I-II odczytuje się 28,00 r-g.

Tablica podaje nakłady na 100 m³ gruntu, a wykop ma 1000 m³. Stosunek 1000 m³ do 100 m³ wynosi 10, więc nakład jednostkowy trzeba pomnożyć przez 10.

r-g oznacza roboczogodzinę, czyli pracę jednego robotnika przez jedną godzinę. Jest to jednostka nakładu pracy ludzi.

Z tablicy odczytuje się 28,00 r-g na 100 m³. Dla 1000 m³: 28,00 × 10 = 280,00 r-g.

r-g to roboczogodzina, czyli nakład pracy ludzi. m-g to maszynogodzina, czyli nakład pracy maszyny przez jedną godzinę.

Potrzebne są: objętość wykopu, kategoria gruntu, pojemność łyżki koparki oraz informacja, że chodzi o robotników wykonujących prace pomocnicze.

Najczęstszy błąd to odczytanie wartości z niewłaściwej kolumny, np. dla innej pojemności łyżki, albo brak przeliczenia nakładu z 100 m³ na 1000 m³.

Należy znaleźć właściwy rodzaj maszyny, jej parametry techniczne oraz kategorię gruntu. Odczytany nakład zwykle podany jest na jednostkę obmiaru, np. na 100 m³ gruntu.

Tablica podaje nakłady na 100 m³ gruntu. Dla wykopu 2 000 m³ liczba jednostek obmiarowych wynosi 2 000 : 100 = 20.

Dla koparki gąsienicowej 0,25 m³ i gruntu kategorii III-IV odczytuje się 8,33 m-g na 100 m³. Następnie 8,33 × 20 = 166,6 m-g.

m-g oznacza maszynogodzinę, czyli jedną godzinę pracy maszyny. Jest to jednostka używana do określania nakładu pracy sprzętu.

W przedstawionej tablicy kategorie są zgrupowane jako I-II oraz III-IV. Dla gruntu kategorii III należy wybrać kolumnę III-IV.

Pojemność łyżki decyduje o wyborze odpowiedniej kolumny lub pozycji w tablicy. W tym zadaniu należy użyć danych dla łyżki 0,25 m³.

Należy odjąć wartości pikietażu. Między km 3+420 a km 3+720 jest 300 m, ponieważ 3720 m - 3420 m = 300 m.

Oznacza zmianę wysokości o 3 m na każde 100 m długości odcinka. Na odcinku wznoszącym rzędna wzrasta, a na opadającym maleje.

Stosuje się wzór: zmiana wysokości = długość odcinka × pochylenie / 100. Dla 300 m i 3% otrzymuje się 9 m.

Dodaje się ją wtedy, gdy odcinek drogi jest wznoszący. Oznacza to, że kolejne punkty niwelety mają większe rzędne.

Odejmuje się ją na odcinku opadającym. Wtedy rzędna końcowa jest mniejsza od rzędnej początkowej.

Odcinek ma długość 300 m, a pochylenie 3% daje wzrost wysokości o 9 m. Po dodaniu 9 m do 108,15 m otrzymuje się 117,15 m.

Rów skarpowy odprowadza wodę spływającą po skarpie. Chroni skarpę i korpus drogi przed rozmywaniem, zawilgoceniem oraz erozją.

Rów przydrożny znajduje się zwykle bezpośrednio przy drodze i zbiera wodę z jezdni oraz pobocza. Rów skarpowy jest związany ze skarpą i służy do przechwytywania wody spływającej po jej powierzchni.

Nadmierna ilość wody może powodować rozmywanie, osuwanie lub utratę stateczności skarpy. Dlatego stosuje się rowy, ścieki, umocnienia i odpowiednie spadki.

Elementy odwodnienia znajdują się najczęściej przy poboczach, u podnóża skarp, na skarpach lub poza koroną drogi. Na rysunkach mają zwykle postać zagłębień, korytek albo rowów.

Woda nie będzie prawidłowo odpływać, co może prowadzić do podmywania skarpy, erozji, zamulenia rowów oraz uszkodzenia korpusu drogi.

Na przekroju poprzecznym widoczne są m.in. jezdnia, pobocza, korona drogi, skarpy, rowy, nasypy, wykopy oraz elementy odwodnienia.

Należy pomnożyć szerokość jezdni przez wartość spadku wyrażoną jako ułamek. Dla spadku w procentach stosuje się wzór: h = b × i / 100.

Oznacza, że na każdy 1 metr szerokości jezdni różnica wysokości wynosi 3 cm. Przy szerokości 10 m daje to 30 cm.

Przy spadku jednostronnym cała jezdnia opada w jedną stronę. Przy spadku dwustronnym jezdnia opada od osi drogi do obu krawędzi.

Spadek poprzeczny umożliwia odpływ wody z nawierzchni. Zmniejsza to ryzyko poślizgu, zastoisk wody i uszkodzeń nawierzchni.

1 metr to 100 centymetrów. Wynik 0,30 m należy pomnożyć przez 100, co daje 30 cm.

Najczęściej myli się procenty z centymetrami bez uwzględnienia szerokości. Spadek 3% nie oznacza automatycznie 3 cm na całej jezdni, tylko 3 cm na każdy metr.

Skarpa rowu znajduje się od strony drogi, natomiast przeciwskarpa po stronie zewnętrznej rowu, dalej od jezdni.

Należy znaleźć rów drogowy. Przeciwskarpa to nachylona część rowu wychodząca z jego dna w kierunku terenu zewnętrznego.

Rów drogowy odprowadza wodę opadową i roztopową z jezdni, poboczy oraz skarp, chroniąc konstrukcję drogi przed zawilgoceniem.

Zbyt stroma przeciwskarpa może się osuwać lub ulegać erozji. Odpowiednie nachylenie zapewnia stateczność i trwałość rowu.

Najczęściej są to jezdnia, pobocze, skarpa, dno rowu, przeciwskarpa oraz teren przyległy.

Egzamin często wymaga rozpoznawania elementów drogi na rysunkach technicznych. Poprawna identyfikacja nazw ułatwia rozwiązanie zadań dotyczących robót ziemnych i drogowych.

Podbudowa zasadnicza leży wyżej i bezpośrednio przenosi obciążenia z warstw asfaltowych. Podbudowa pomocnicza znajduje się pod nią i wspomaga przenoszenie obciążeń na podłoże.

Na rysunku warstwa podbudowy pomocniczej jest opisana jako podbudowa z gruntu lub kruszywa stabilizowanego spoiwem hydraulicznym. Przy tej warstwie podano wymiar 20, a jednostką są centymetry.

KR4 oznacza kategorię obciążenia ruchem drogowym. Im wyższa kategoria KR, tym większe wymagania dotyczące nośności i grubości warstw konstrukcji nawierzchni.

Od góry pokazano warstwę ścieralną, warstwę wiążącą, podbudowę z betonu asfaltowego oraz podbudowę z gruntu lub kruszywa stabilizowanego spoiwem hydraulicznym.

Wymiar 11 cm dotyczy podbudowy z betonu asfaltowego, czyli warstwy leżącej wyżej. Pytanie dotyczy podbudowy pomocniczej, której grubość na rysunku wynosi 20 cm.

Oznacza to, że liczby przy warstwach, np. 5, 8, 11 i 20, należy odczytywać jako grubości w centymetrach.

Objętość oblicza się ze wzoru: długość × szerokość × grubość. Wszystkie wymiary muszą być podane w metrach.

Ponieważ grubość 18 mm należy przeliczyć na 0,018 m. Objętość wynosi 0,018 × 50 × 10 = 9 m³.

18 cm to 0,18 m, więc objętość wyniosłaby 0,18 × 50 × 10 = 90 m³. Taki wynik odpowiadałby innej jednostce grubości.

Do obliczeń objętości w m³ długość, szerokość i grubość należy wyrazić w metrach. Milimetry i centymetry trzeba wcześniej przeliczyć.

Kruszywo po zagęszczeniu ma mniejszą objętość, ponieważ ziarna układają się ciaśniej. Jeśli zadanie mówi o stanie niezagęszczonym, nie stosuje się współczynnika zagęszczenia, o ile nie został podany.

Gęstość objętościowa jest potrzebna wtedy, gdy objętość w m³ trzeba przeliczyć na masę w tonach. W tym pytaniu odpowiedzi są w m³, więc gęstość nie jest wymagana.