Pytania pomocnicze - BUD.18

Ten sam kąt mierzy się przy dwóch położeniach lunety: w pierwszym i drugim położeniu. Następnie wyniki uśrednia się, aby ograniczyć wpływ wybranych błędów instrumentalnych.

Taki pomiar pozwala ograniczyć m.in. błąd kolimacji, błąd inklinacji oraz błąd miejsca zera. Nie eliminuje jednak błędów wynikających z nieprawidłowego spoziomowania instrumentu.

Ponieważ dotyczy ustawienia całego instrumentu, a nie samej lunety. Jeśli oś pionowa teodolitu nie jest rzeczywiście pionowa, oba położenia lunety będą obciążone skutkiem tego błędu.

Jest to błąd wynikający z nieprostopadłości osi celowej lunety do osi obrotu lunety. Pomiar w dwóch położeniach lunety pozwala go w dużym stopniu wyeliminować.

Błąd inklinacji wynika z nieprawidłowego położenia osi obrotu lunety względem osi pionowej instrumentu. Jego wpływ ogranicza się przez obserwacje w dwóch położeniach lunety.

Przede wszystkim przez dokładne poziomowanie teodolitu oraz sprawdzenie wskazań libelli. W razie potrzeby wykonuje się rektyfikację instrumentu.

To pomiar służący do określenia położenia szczegółów terenowych w płaszczyźnie poziomej, czyli np. ich współrzędnych X i Y. Odnosi się go do punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej.

Pojedyncze drzewo jest zaliczane do szczegółów terenowych, dla których wymagana dokładność pomiaru sytuacyjnego wynosi 0,30 m. Po przeliczeniu daje to 30 cm.

Dla I grupy wymagana jest dokładność 0,10 m, dla II grupy 0,30 m, a dla III grupy 0,50 m. Dokładność zależy od rodzaju i znaczenia szczegółu terenowego.

Pomiar sytuacyjny określa położenie obiektu w planie, czyli w poziomie. Pomiar wysokościowy określa wysokość lub rzędną punktu względem osnowy wysokościowej.

Oznacza, że położenie mierzonego szczegółu wyznacza się w odniesieniu do punktów osnowy, które służą jako znane punkty odniesienia w pomiarze sytuacyjnym.

Należy pomnożyć wartość w metrach przez 100. Na przykład 0,30 m to 30 cm, a 0,10 m to 10 cm.

Punkt P wyznacza się z dwóch znanych punktów osnowy, mierząc kąty do punktu wyznaczanego. Po przecięciu dwóch kierunków otrzymuje się położenie punktu P.

Potrzebne są współrzędne dwóch punktów znanych oraz zmierzone kąty poziome do punktu P. Na ich podstawie oblicza się azymuty kierunków i współrzędne punktu przecięcia.

W geodezji współrzędna X oznacza zwykle kierunek północny, a Y kierunek wschodni. Jest to odwrotne względem typowego układu matematycznego używanego na lekcjach geometrii.

Najpierw wyznacza się przyrosty współrzędnych ΔX i ΔY, a następnie oblicza kierunek z zależności trygonometrycznych. Trzeba uwzględnić ćwiartkę, w której leży dany kierunek.

Przyrosty ΔX i ΔY pozwalają przejść od punktu znanego do punktu wyznaczanego. Po obliczeniu długości i azymutu kierunku można z nich obliczyć współrzędne punktu P.

Wynik warto sprawdzić przez obliczenie punktu P niezależnie z obu stanowisk. Otrzymane współrzędne powinny być zgodne lub różnić się tylko w granicach dokładności rachunkowej.

Jeżeli pytanie dotyczy tylko współrzędnej X, pełne wyznaczanie punktu może nie być konieczne. Często wystarczy zastosować odpowiedni przyrost ΔX od punktu znanego.

Szkic dokumentacyjny służy do przedstawienia danych potrzebnych do wykonania prac realizacyjnych, szczególnie tyczenia obiektów w terenie.

Na szkicu dokumentacyjnym umieszcza się m.in. punkty osnowy realizacyjnej oraz ich współrzędne X i Y.

Szkic dokumentacyjny wykorzystuje się przed lub w trakcie realizacji robót, np. do tyczenia. Szkic inwentaryzacyjny sporządza się po wykonaniu obiektów, aby udokumentować ich rzeczywiste położenie.

Mapa zasadnicza przedstawia ogólną treść sytuacyjno-wysokościową terenu, ale współrzędne X i Y punktów osnowy realizacyjnej zapisuje się na szkicu dokumentacyjnym.

Współrzędne X i Y określają położenie punktu na płaszczyźnie w przyjętym układzie współrzędnych geodezyjnych.

Osnowę realizacyjną zakłada się po to, aby mieć stabilne punkty odniesienia do dokładnego tyczenia i kontroli położenia projektowanych obiektów.

Służy do zbierania, rejestrowania, przechowywania, udostępniania i zabezpieczania materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

To uporządkowany zbiór materiałów, danych i dokumentów geodezyjnych oraz kartograficznych prowadzony przez właściwe organy administracji geodezyjnej.

Przepisy wskazują konkretnie na system teleinformatyczny, czyli system informatyczny służący również do przesyłania, ochrony i obsługi danych w formie elektronicznej.

Mogą to być m.in. operaty techniczne, mapy, dane osnów geodezyjnych, bazy danych przestrzennych oraz materiały z pomiarów geodezyjnych.

Z materiałów korzystają m.in. geodeci, projektanci, organy administracji, inwestorzy oraz inne podmioty uprawnione do uzyskania danych.

Zapewnia kontrolę dostępu, rejestrowanie operacji, ochronę przed utratą danych oraz możliwość przechowywania materiałów w uporządkowanej formie cyfrowej.

Najpierw oblicza się wysokość osi celowej: wysokość znanego punktu plus odczyt wstecz. Następnie wysokość wyznaczanego punktu otrzymuje się przez odjęcie odczytu w przód lub pośredniego od wysokości osi celowej.

Odczyt wstecz wykonuje się na punkcie o znanej wysokości, aby wyznaczyć wysokość osi celowej. Odczyt w przód służy do obliczenia wysokości kolejnego punktu.

Przewyższenie oblicza się ze wzoru: h = odczyt wstecz − odczyt w przód. Dodatnie przewyższenie oznacza, że punkt drugi jest wyżej, a ujemne, że jest niżej.

Każda kolumna ma określone znaczenie, np. odczyt wstecz, odczyt w przód, przewyższenie lub wysokość punktu. Pomylenie kolumn prowadzi do błędnego wyniku obliczeń.

Reper podstawowy należy do osnowy wysokościowej i ma ustaloną wysokość. Reper roboczy zakłada się zwykle na potrzeby konkretnej pracy geodezyjnej, aby ułatwić pomiary w terenie.

Należy sprawdzić zgodność sum odczytów wstecz i w przód z sumą przewyższeń oraz porównać obliczoną wysokość końcową z wartością znaną, jeśli ciąg jest dowiązany.

W niwelacji geometrycznej odczyty z łaty i obliczone rzędne zapisuje się często z dokładnością do milimetra, czyli 0,001 m. Taka dokładność jest typowa dla dzienników niwelacyjnych.

Polega na wyznaczeniu położenia punktu niedostępnego lub nowego na podstawie pomiaru kątów z dwóch punktów o znanych współrzędnych. Punkt wyznaczany znajduje się jako przecięcie dwóch kierunków obserwacji.

Potrzebne są współrzędne dwóch znanych punktów stanowiskowych oraz zmierzone kąty lub kierunki do punktu wyznaczanego. Na tej podstawie oblicza się położenie nowego punktu.

We wcięciu kątowym położenie punktu określa się głównie z pomiarów kątów wykonanych z dwóch znanych punktów. W metodzie biegunowej mierzy się kierunek oraz odległość od jednego stanowiska.

Korzystny kształt geometryczny zwiększa dokładność wyznaczenia punktu. Zbyt mały lub zbyt duży kąt przecięcia kierunków może powodować duże błędy położenia.

Metodę stosuje się do wyznaczania położenia punktów sytuacyjnych, punktów osnowy pomiarowej lub punktów trudno dostępnych. Jest przydatna, gdy bezpośredni pomiar odległości jest utrudniony.

Najczęściej używa się teodolitu lub tachimetru, które umożliwiają precyzyjny pomiar kątów poziomych. W praktyce tachimetr może dodatkowo mierzyć odległości.