Pytania pomocnicze - BUD.18

Najpierw oblicza się wysokość osi celowej: wysokość punktu znanego plus odczyt wstecz. Następnie wysokość punktu wyznaczanego otrzymuje się przez odjęcie odczytu w przód od wysokości osi celowej.

Reper roboczy to punkt o wyznaczonej wysokości, zakładany na potrzeby konkretnej pracy pomiarowej lub budowy. Służy jako lokalne odniesienie wysokościowe.

Dziennik niwelacji służy do zapisu odczytów z łaty, obliczeń przewyższeń, wysokości osi celowej oraz wysokości wyznaczanych punktów. Jest podstawowym dokumentem obliczeniowym w niwelacji geometrycznej.

Odczyt wstecz wykonuje się na punkcie o znanej wysokości i służy do obliczenia wysokości osi celowej. Odczyt w przód wykonuje się na punkcie, którego wysokość ma być wyznaczona.

Wysokości w dziennikach niwelacji zwykle zapisuje się do 0,001 m. Należy więc wykonać obliczenie w metrach i zaokrąglić wynik do trzech miejsc po przecinku.

Przewyższenie to różnica wysokości między dwoma punktami. Jeśli przewyższenie jest dodatnie, punkt końcowy leży wyżej od początkowego; jeśli ujemne, leży niżej.

Polega na wykorzystaniu miary bieżącej wzdłuż linii pomiarowej oraz domiaru prostopadłego do punktu. Na tej podstawie wyznacza się przesunięcia względem punktu początkowego lub linii osnowy.

Znak zależy od strony linii pomiarowej, po której znajduje się mierzony punkt. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba uważnie odczytać kierunek linii oraz położenie punktu na szkicu.

Odpowiedzi sprawdzają, czy zdający prawidłowo dobrał znaki przyrostów współrzędnych. Błąd znaku powoduje zamianę wartości na większą lub mniejszą względem współrzędnych punktu odniesienia.

Miara bieżąca to odległość liczona wzdłuż linii pomiarowej od jej początku do rzutu prostokątnego mierzonego punktu. Jest podstawą do wyznaczenia położenia rzutu punktu na linii.

Miara bieżąca jest mierzona wzdłuż linii pomiarowej, a domiar ortogonalny prostopadle od tej linii do szczegółu terenowego. Razem określają położenie punktu w układzie lokalnym.

Potrzebne są współrzędne punktu odniesienia lub końców linii pomiarowej, kierunek tej linii, miara bieżąca oraz domiar prostopadły. Bez poprawnego kierunku nie da się jednoznacznie ustalić znaków przyrostów.

Najczęściej błędnie przyjmuje się znak przyrostu X lub Y albo myli się stronę domiaru. Skutkuje to wyborem odpowiedzi z poprawnymi wartościami liczbowymi, ale przypisanymi do złych kierunków.

Do współrzędnych punktu wyjściowego dodaje się odpowiednie przyrosty: X = X0 + ΔX oraz Y = Y0 + ΔY. Znak przyrostu zależy od kierunku pomiaru.

Ponieważ sprawdzana jest nie tylko umiejętność obliczenia współrzędnych, ale też poprawnego zaokrąglenia wyniku do centymetra.

Najlepiej zaokrąglać dopiero wynik końcowy. Zaokrąglanie wyników pośrednich może spowodować błąd jednej lub kilku setnych metra.

Współrzędne X i Y określają położenie punktu na płaszczyźnie w przyjętym układzie odniesienia. W geodezji X zwykle oznacza współrzędną północną, a Y współrzędną wschodnią.

Należy spojrzeć na trzecią cyfrę po przecinku w wartości przed zaokrągleniem. Jeśli wynosi 5 lub więcej, druga cyfra po przecinku zwiększa się o 1.

Dziennik pomiarowy porządkuje dane terenowe i wyniki obliczeń, np. kąty, odległości, przyrosty oraz współrzędne punktów.

Błąd miejsca zera to odchylenie odczytu koła pionowego od wartości teoretycznej, gdy oś celowa znajduje się w położeniu odniesienia. Uwzględnia się go przy opracowaniu obserwacji kątów pionowych.

Dla odczytów kąta zenitalnego najczęściej stosuje się zależność: m₀ = (I + II − 400g) / 2, gdzie I i II to odczyty w dwóch położeniach lunety. Wynik zapisuje się ze znakiem algebraicznym.

Ponieważ błąd miejsca zera wpływa na oba odczyty wykonane w dwóch położeniach lunety. Całe odchylenie sumy od 400g dzieli się przez 2.

Znak wynika z obliczenia algebraicznego. Jeżeli suma odczytów jest mniejsza od 400g, błąd miejsca zera będzie ujemny.

Są to jednostki systemu gradowego: g oznacza grad, c minutę gradową, a cc sekundę gradową. 1g = 100c, a 1c = 100cc.

Pomiar w dwóch położeniach lunety pozwala ograniczyć wpływ błędów instrumentalnych, w tym błędu miejsca zera. Dzięki temu wynik końcowy jest dokładniejszy.

Dziennik służy do uporządkowanego zapisu odczytów koła pionowego, obliczeń kontrolnych, błędu miejsca zera oraz wartości kątów po opracowaniu.

Korzysta się ze wzoru `s = (g + d) / 2`, gdzie `g` to odczyt kreski górnej, a `d` to odczyt kreski dolnej.

Ponieważ kreska środkowa siatki dalmierczej znajduje się w połowie między kreską górną i dolną. Jej odczyt powinien być średnią z odczytów skrajnych.

Należy podzielić wartość przez 1000. `1900 mm = 1,9 m`.

`g` oznacza odczyt kreski górnej, `s` odczyt kreski środkowej, a `d` odczyt kreski dolnej.

Może wskazywać na błąd odczytu z łaty, pomylenie kresek siatki dalmierczej albo nieprawidłowe ustawienie łaty.

Odczyt kreski środkowej służy m.in. do określenia wysokości celowania, natomiast różnica `g - d` jest odcinkiem dalmierczym wykorzystywanym przy obliczaniu odległości.

Należy obliczyć przewyższenie ze wzoru ΔH = d · ctg z, a następnie dodać je do wysokości stanowiska oraz wysokości instrumentu: H = HS + i + ΔH.

Kąt zenitalny jest mierzony od kierunku pionowego, dlatego dla odległości poziomej przewyższenie wyraża się wzorem d · ctg z. Tangens stosuje się bezpośrednio przy kącie nachylenia liczonym od poziomu.

Wysokość instrumentu to odległość osi celowej instrumentu od punktu stanowiska. Dodaje się ją do wysokości punktu stanowiska, aby otrzymać wysokość osi celowej.

Kąt zenitalny mierzy się od pionu, natomiast kąt nachylenia od poziomu. Dla tej samej celowej są to kąty dopełniające się do kąta prostego.

Należy ocenić wielkość przewyższenia. W tym zadaniu d · ctg z daje około 16,75 m, więc wysokość punktu powinna być nieco większa niż 185,75 m + 1,45 m.

Najczęstszy błąd to użycie wartości tg z = 7,1915 zamiast ctg z = 0,1391. Dałoby to wynik nierealistycznie duży.

Jeżeli celuje się na pryzmat lub tarczę ustawioną nad wyznaczanym punktem, od wyniku należy odjąć wysokość celu. W tym zadaniu celowanie dotyczy bezpośrednio punktu C, więc nie występuje osobna wysokość celu.

Po równoległych kreskach symbolizujących stopnie. Znak zwykle znajduje się przy budynku, wejściu lub innym elemencie komunikacji pieszej.

Mapa zasadnicza jest dokumentem urzędowym i musi być jednoznaczna. Właściwe symbole pozwalają poprawnie odczytać rodzaj obiektu terenowego.

Schody mogą być związane z bazą BDOT500, która obejmuje wybrane obiekty topograficzne przedstawiane na mapie zasadniczej.

Tak, trwałe schody terenowe lub budowlane mogą podlegać pomiarowi i wykazaniu na mapie zasadniczej zgodnie ze standardami opracowania.

Nie należy wybierać znaku przedstawiającego sam prostokąt, podest lub daszek. Symbol schodów powinien zawierać kreski oznaczające stopnie.

Charakterystyczne są odczyty z łaty dla wielu pojedynczych punktów terenowych oraz wyznaczanie ich wysokości H. Często pojawiają się też pola stanowiska, nawiązania i wysokości instrumentu.

Niwelacja trygonometryczna wymaga pomiaru kąta pionowego lub zenitalnego oraz odległości. Na pokazanym ekranie widoczne są odczyty z łaty niwelacyjnej, typowe dla niwelatora.

Niwelator wyznacza poziomą oś celową, z której wykonuje się odczyty na łacie ustawianej na kolejnych punktach. Na tej podstawie oblicza się wysokości punktów terenowych.

Są to odczyty z górnej, środkowej i dolnej kreski siatki dalmierczej na łacie. Odczyt środkowy służy do obliczenia wysokości punktu, a różnica odczytów skrajnych może służyć do wyznaczenia odległości.

Niwelacja reperów służy do dokładnego wyznaczania wysokości punktów osnowy wysokościowej. Niwelacja punktów rozproszonych dotyczy wielu punktów terenowych, np. pikiet potrzebnych do opracowania rzeźby terenu.

W tachimetrii elektronicznej podstawowym instrumentem jest tachimetr, a dane obejmują m.in. kąty, odległości i wysokość lustra. Na ekranie wybrany jest niwelator i widoczne są odczyty z łaty.

Służą do określenia wysokości pikiet terenowych, opracowania rzeźby terenu, warstwic, modeli terenu oraz profili i przekrojów.

Jest to odwzorowanie walcowe poprzeczne stosowane do przedstawiania powierzchni Ziemi na płaszczyźnie. W geodezji służy m.in. do tworzenia państwowych układów współrzędnych.

W układzie PL-2000 stosuje się południki osiowe 15°, 18°, 21° i 24° długości geograficznej wschodniej.

Południk osiowy 21°E odpowiada strefie 7 układu PL-2000.

Podział na strefy ogranicza zniekształcenia odwzorowawcze. Dzięki temu współrzędne płaskie lepiej odpowiadają rzeczywistym odległościom w terenie.

Pierwsza cyfra współrzędnej Y oznacza numer strefy. Na przykład współrzędna Y zaczynająca się od 7 wskazuje strefę 7, czyli południk osiowy 21°.

Odwzorowanie Gaussa-Krügera jest metodą matematycznego przeniesienia powierzchni Ziemi na płaszczyznę. PL-2000 to państwowy układ współrzędnych, który korzysta z tego odwzorowania.

Szkic osnowy pomiarowej przedstawia rozmieszczenie punktów osnowy, ich numery oraz powiązania pomiarowe, np. linie pomiarowe, kąty i długości. Służy do udokumentowania konstrukcji osnowy, a nie szczegółów sytuacyjnych.

Na szkicu mogą znaleźć się numery punktów osnowy, przebieg linii pomiarowych, uśrednione długości boków oraz wartości kątów poziomych po wyrównaniu. Są to dane opisujące samą osnowę.

Rzędne i odcięte dotyczą pomiaru szczegółów metodą ortogonalną, czyli położenia obiektów względem linii pomiarowej. Nie opisują konstrukcji osnowy, dlatego nie umieszcza się ich na szkicu osnowy.

Szkic osnowy dokumentuje punkty i elementy osnowy, np. boki, kąty i numery punktów. Szkic pomiaru szczegółów pokazuje położenie obiektów terenowych i dane potrzebne do ich wyznaczenia.

Odcięta określa odległość punktu rzutowania szczegółu wzdłuż linii pomiarowej, a rzędna odległość prostopadłą szczegółu od tej linii. Razem pozwalają wyznaczyć położenie punktu szczegółu sytuacyjnego.

Numery punktów umożliwiają jednoznaczną identyfikację punktów w terenie, w dziennikach pomiarowych i w obliczeniach. Bez nich trudno powiązać szkic z wynikami pomiarów.

Uśrednione długości linii pomiarowych dokumentują wyniki pomiaru boków osnowy po opracowaniu obserwacji. Pomagają kontrolować poprawność konstrukcji i późniejszych obliczeń.