Pytania pomocnicze - BUD.22

Nawodnienie bruzdowe polega na doprowadzaniu wody płytkimi bruzdami wykonanymi między rzędami roślin. Woda przesiąka z bruzd do strefy korzeniowej.

Sady mają rośliny sadzone w rzędach, między którymi można wykonać bruzdy nawadniające. Taki układ ułatwia równomierne doprowadzenie wody do korzeni drzew.

Łąki zwykle nawadnia się metodami powierzchniowymi, np. zalewowo lub podsiąkowo. Nie mają one rzędowego układu roślin, który jest korzystny dla bruzd.

Najlepsze są tereny o niewielkim, równomiernym spadku, który umożliwia powolny przepływ wody w bruzdach. Zbyt duży spadek może powodować erozję gleby.

W nawodnieniu bruzdowym woda płynie po powierzchni gleby w bruzdach, a w deszczownianym jest rozpylana nad roślinami jak opad. Deszczowanie jest bardziej uniwersalne, ale wymaga urządzeń ciśnieniowych.

Metoda jest stosunkowo prosta technicznie i dobrze nadaje się do upraw rzędowych. Pozwala doprowadzić wodę bezpośrednio w pobliże systemu korzeniowego.

Wymaga odpowiedniego ukształtowania terenu i starannego wykonania bruzd. Przy niewłaściwym spadku może dochodzić do nierównomiernego nawodnienia lub erozji.

Polega na podniesieniu poziomu wody gruntowej, aby woda docierała do strefy korzeniowej przez podsiąk kapilarny. Powierzchnia pola nie jest bezpośrednio zalewana.

Charakterystyczne są rowy nawadniająco-odwadniające, rowy zbiorcze oraz zastawki służące do piętrzenia wody. Ważna jest też informacja o regulacji poziomu wody.

W nawodnieniu bruzdowym woda płynie po powierzchni w specjalnych bruzdach między rzędami roślin. W podsiąkowym woda nawilża glebę od dołu przez podniesienie poziomu wód gruntowych.

Nawodnienie zalewowe polega na pokryciu powierzchni terenu warstwą wody. W nawodnieniu podsiąkowym powierzchnia nie musi być zalana, ponieważ woda dociera do korzeni od dołu.

Zastawki piętrzą wodę w rowach i umożliwiają regulację jej poziomu. Dzięki temu można sterować wysokością zwierciadła wody gruntowej.

Najlepiej sprawdza się na terenach o małych spadkach, z glebami umożliwiającymi podsiąk kapilarny i stosunkowo płytkim poziomem wody gruntowej. Często stosuje się je na użytkach zielonych.

Najczęściej korzysta się ze wzoru podanego na schemacie, np. h = 2/3 H. Wystarczy pomnożyć średnią głębokość bruzdy H przez 2/3.

Pełne napełnienie mogłoby powodować przelewanie się wody, rozmywanie bruzd i nierównomierne nawodnienie. Zostawia się zapas wysokości nad lustrem wody.

H oznacza średnią głębokość bruzdy, a h oznacza poziom napełnienia bruzdy wodą podczas nawadniania.

2/3 z 24 cm to 16 cm, ponieważ 24 ÷ 3 = 8, a 8 × 2 = 16.

Stosuje się je głównie w uprawach rzędowych, np. warzywach, kukurydzy, ziemniakach oraz niektórych uprawach sadowniczych.

Rozstaw bruzd wpływa na równomierność doprowadzenia wody do strefy korzeniowej. Musi być dostosowany do rodzaju uprawy, gleby i układu rzędów.

Zraszacz ma dyszę lub ramię wyrzucające wodę oraz często mechanizm obrotowy. Służy do rozprowadzania wody w formie sztucznego deszczu.

Określa, jak daleko zraszacz podaje wodę. Na tej podstawie dobiera się rozstawę zraszaczy i oblicza powierzchnię nawadnianą.

Promień to odległość od zraszacza do granicy podlewania. Średnica jest dwa razy większa i obejmuje odległość między przeciwległymi krańcami nawadnianego koła.

Są to parametry typowe dla pomp. Wysokość ssania dotyczy pobierania wody ze źródła, a wysokość tłoczenia — podawania jej na określoną wysokość lub odległość hydrauliczną.

Zbyt niskie ciśnienie skraca zasięg i pogarsza równomierność podlewania. Zbyt wysokie może powodować nadmierne rozdrobnienie kropli i straty wody przez znoszenie wiatrem.

Zraszacz pełnoobrotowy nawadnia powierzchnię koła. Jej wielkość zależy od promienia zasięgu zraszacza.

Nakładanie zasięgów poprawia równomierność nawodnienia. Bez tego miejsca między zraszaczami mogłyby otrzymać zbyt mało wody.

Należy porównać opad optymalny dla uprawy z rzeczywistym lub średnim opadem atmosferycznym. Gdy opad rzeczywisty jest mniejszy od optymalnego, występuje niedobór wody.

Dla użytków zielonych opad optymalny jest większy od średnich opadów w każdym miesiącu od IV do IX. Oznacza to konieczność nawadniania przez cały okres wegetacyjny.

Nie. Wartości opadów optymalnych dla zboża są takie same jak średnie opady atmosferyczne w każdym miesiącu, więc nie występuje niedobór wody.

Jest to ilość opadu, która zapewnia roślinie odpowiednie warunki wodne do prawidłowego wzrostu i plonowania w danym okresie.

Rośliny mają różne zapotrzebowanie na wodę w kolejnych fazach rozwoju. Nawet duża suma opadów sezonowych nie wystarczy, jeśli w kluczowych miesiącach wystąpi niedobór.

Od opadu optymalnego należy odjąć opad rzeczywisty. Jeśli wynik jest dodatni, oznacza niedobór wody wymagający uzupełnienia.

Wtedy, gdy w każdym analizowanym miesiącu okresu wegetacyjnego opad rzeczywisty jest mniejszy od opadu optymalnego dla tej uprawy.

Mnich stawowy ma zwykle pionowy stojak oraz poziomy leżak odprowadzający wodę ze stawu. W opisach pojawiają się parametry takie jak przekrój leżaka, przekrój stojaka i maksymalne piętrzenie.

Leżak to poziomy przewód odprowadzający wodę ze stawu przez groblę lub zaporę ziemną. Może być wykonany np. z rur żelbetowych.

Stojak jest pionową częścią mnicha, w której reguluje się poziom wody za pomocą zastawek, szandorów lub przegród. Umożliwia kontrolowane piętrzenie i spuszczanie wody.

Mnich stawowy jest budowlą służącą do piętrzenia i opróżniania stawu, najczęściej złożoną ze stojaka i leżaka. Zastawka wodna to prostsze urządzenie piętrzące montowane zwykle w rowie lub kanale.

Maksymalne piętrzenie określa najwyższą dopuszczalną różnicę poziomów wody, jaką budowla może bezpiecznie utrzymać. Jest to ważny parametr przy doborze konstrukcji mnicha.

Niecka wypadowa służy do rozpraszania energii wody poniżej budowli wodnej, a nie do piętrzenia i spuszczania wody ze stawu. Nie opisuje się jej przez przekrój leżaka i stojaka.

Stopień wodny to budowla piętrząca wodę w cieku, często obejmująca jaz, śluzę lub elektrownię. Parametry leżaka i stojaka są charakterystyczne dla mnicha stawowego, nie dla stopnia wodnego.

Najpierw oblicza się pole przekroju poprzecznego grobli, a następnie mnoży je przez długość grobli. Wzór ogólny to V = A × L.

Oznacza, że na 1 m wysokości skarpa rozszerza się o 3 m w poziomie. Przy wysokości 2 m szerokość pozioma tej skarpy wyniesie 6 m.

Do szerokości korony dodaje się poziome rzuty obu skarp. Dla korony 3 m, wysokości 2 m oraz skarp 1 : 3 i 1 : 2 dolna szerokość wynosi 3 + 6 + 4 = 13 m.

Ponieważ grobla ma węższą koronę u góry i szerszą podstawę u dołu, a boki tworzą skarpy. Taki kształt odpowiada przekrojowi trapezu.

Pole trapezu oblicza się ze wzoru A = ((a + b) / 2) × h, gdzie a i b to szerokości podstaw, a h to wysokość. W tym zadaniu: A = ((3 + 13) / 2) × 2 = 16 m².

Tylko wtedy, gdy treść zadania podaje współczynnik zagęszczenia lub spulchnienia. Jeśli go nie ma, przyjmuje się objętość geometryczną nasypu.

Skarpa odwodna znajduje się od strony wody w stawie, a skarpa odpowietrzna po stronie przeciwnej, czyli zewnętrznej względem zbiornika.

Należy pomnożyć jednostkową stratę parowania przez powierzchnię lustra wody i czas trwania parowania. Wzór: V = q × A × t.

Oznacza liczbę litrów wody traconych w ciągu jednej sekundy z powierzchni jednego hektara lustra wody.

Ponieważ natężenie strat podano w litrach na sekundę. Czas musi być więc wyrażony w sekundach, aby jednostki były zgodne.

Lipiec ma 31 dni, czyli 31 × 24 × 3600 = 2 678 400 sekund.

Jeżeli straty podano w l/s/ha, należy pomnożyć je przez powierzchnię stawu wyrażoną w hektarach.

Najczęściej pomija się przeliczenie czasu na sekundy albo mnożenie przez powierzchnię zbiornika.

Objętość oblicza się ze wzoru V = A × hśr. Powierzchnia musi być wyrażona w m², a głębokość w metrach.

Ponieważ głębokość podaje się w metrach, więc powierzchnia również musi być w jednostkach metrycznych. Dopiero wtedy wynik objętości otrzymuje się w m³.

Najpierw 20 l/s = 0,02 m³/s, ponieważ 1000 l = 1 m³. Następnie 0,02 × 3600 = 72 m³/h.

Stosuje się wzór t = V / Q, gdzie V to objętość wody, a Q to przepustowość odpływu.

Oznacza przeciętną ilość wody, jaka przepływa przez mnich w jednostce czasu. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej zakłada się, że jest stała.

Rzeczywisty przepływ może się zmieniać wraz ze spadkiem poziomu wody, zamuleniem urządzenia lub częściowym zamknięciem odpływu. Wynik egzaminacyjny opiera się na uproszczeniu ze stałą średnią przepustowością.

Należy pomnożyć całkowitą objętość urobku przez procent przeznaczony do wywozu. Dla 3 600 m³ i 80% będzie to 3 600 × 0,80 = 2 880 m³.

Oznacza koszt przewiezienia jednego metra sześciennego materiału na odległość jednego kilometra. Przy większej ilości gruntu i większej odległości koszt rośnie proporcjonalnie.

Ponieważ poza teren gospodarstwa ma być wywiezione tylko 80% urobku. Pozostałe 20% prawdopodobnie zostaje wykorzystane lub rozplantowane na miejscu.

Najpierw ustala się ilość gruntu do przewiezienia, następnie mnoży się ją przez odległość transportu i stawkę jednostkową. Wynik podaje się w złotych.

Warto sprawdzić jednostki: m³ × km × zł/(m³·km) daje zł. Można też oszacować, czy wynik jest większy od samej objętości pomnożonej przez stawkę, jeśli odległość jest większa niż 1 km.