Pytania pomocnicze - CES.01

Masy stosowane do prostek magnezytowych są zwykle sypkie lub półsuche, więc wymagają silnego zagęszczenia w formie. Prasowanie zapewnia odpowiednią gęstość, kształt i wytrzymałość półfabrykatu.

Prasa hydrauliczna zagęszcza masę w matrycy pod dużym naciskiem. Prasa ślimakowa służy głównie do wytłaczania mas plastycznych przez ustnik.

Powinna mieć odpowiednie uziarnienie, wilgotność i zdolność do zagęszczania. Zbyt sucha masa może się źle wiązać, a zbyt wilgotna może przyklejać się do formy.

Prostki magnezytowe należą do wyrobów ogniotrwałych zasadowych. Stosuje się je tam, gdzie wymagana jest odporność na wysoką temperaturę i zasadowe środowisko pracy.

Toczek mechaniczny służy do formowania wyrobów z mas plastycznych, zwykle o kształtach obrotowych. Prostka magnezytowa ma kształt prostopadłościenny i powstaje przez zagęszczanie masy w formie.

Duży nacisk zmniejsza porowatość i zwiększa zagęszczenie masy. Dzięki temu wyrób ma lepszą wytrzymałość mechaniczną i stabilniejsze wymiary.

Wyróżnia ją przemieszczanie suszonego materiału na przenośniku, szalkach, tacach lub półkach. Ruch ten może być poziomy albo pionowy.

Szalki są elementami transportującymi wyrób przez strefę suszenia. Ich ruch oznacza, że suszenie odbywa się z udziałem mechanicznego przenoszenia wsadu.

W suszarni komorowej wsad zwykle pozostaje w jednej komorze przez cały cykl suszenia. W suszarni przenośnikowej materiał przemieszcza się przez urządzenie.

W suszarni tunelowej materiał najczęściej przejeżdża przez tunel na wózkach. W przenośnikowej podstawowym elementem transportującym jest przenośnik, np. taśma, półki lub szalki.

Najważniejsze są temperatura, wilgotność, prędkość i kierunek przepływu powietrza oraz czas suszenia. Zbyt szybkie suszenie może powodować pęknięcia i odkształcenia.

Najlepiej sprawdzają się w produkcji seryjnej i ciągłej. Umożliwiają powtarzalne suszenie dużej liczby podobnych wyrobów.

Suszarnia obrotowa ma postać długiego, cylindrycznego bębna ustawionego zwykle poziomo lub lekko skośnie. Charakterystyczne są pierścienie oporowe, napęd oraz króćce do doprowadzania i odprowadzania gazów suszących.

Służy do usuwania wilgoci z surowców sypkich lub ziarnistych, np. piasków, glin, kaolinów czy granulatów. Materiał jest przesypywany i mieszany podczas obrotu bębna.

Wilgotny materiał trafia do obracającego się bębna, gdzie jest unoszony i przesypywany przez łopatki wewnętrzne. Przepływające gorące powietrze lub spaliny odbierają wilgoć z materiału.

Suszarnia obrotowa suszy głównie materiały sypkie i ziarniste w obracającym się bębnie. Suszarnia rozpyłowa suszy zawiesiny lub roztwory rozpylane w komorze na drobne krople.

Najczęściej suszy się materiały mineralne o postaci sypkiej, takie jak piaski kwarcowe, gliny, kaoliny, szamoty, granulaty i inne surowce ceramiczne przygotowywane do dalszego przerobu.

Najważniejsze są temperatura i prędkość przepływu gazu suszącego, czas przebywania materiału w bębnie, prędkość obrotowa bębna oraz początkowa wilgotność surowca.

Najczęściej ma cylinder roboczy, ślimak lub tłok oraz ustnik, przez który masa jest wyciskana. Formuje ciągłe pasmo zachowujące nadany kształt.

Masy lejne mają postać płynnej zawiesiny, którą zwykle odlewa się do form gipsowych. Prasa ślimakowa wymaga masy spoistej i plastycznej.

Ustnik nadaje wyciskanej masie odpowiedni przekrój, np. kształt cegły, rury lub profilu. Od jego kształtu zależy geometria półfabrykatu.

Pęcherze powietrza mogą powodować pękanie, rozwarstwienia i wady wyrobu podczas suszenia lub wypalania. Odpowietrzenie poprawia jednorodność i jakość formowania.

Masa plastyczna zawiera tyle wody, że można ją odkształcać i formować bez rozsypywania. Masa sypka ma postać proszku lub suchej mieszanki i zwykle wymaga prasowania.

Najczęściej są to cegły, pustaki, dachówki, rury ceramiczne oraz różnego rodzaju kształtki o stałym przekroju.

Masa staje się krucha, trudna do formowania i może pękać podczas przechodzenia przez ustnik. Pogarsza się też jakość powierzchni półfabrykatu.

Oznacza nadanie masie ceramicznej wstępnego kształtu przed dalszymi etapami produkcji, takimi jak suszenie, obróbka wykończeniowa i wypalanie.

Na rysunku widać nacisk działający z dwóch przeciwnych stron, zwykle od góry i od dołu. Rozkład ciśnień jest w przybliżeniu symetryczny względem osi środkowej kształtki.

W prasowaniu jednostronnym nacisk działa tylko z jednej strony, dlatego zagęszczenie masy jest mniej równomierne. W prasowaniu dwustronnym nacisk działa z dwóch stron, co poprawia rozkład gęstości w wyprasce.

Powodem jest tarcie masy ceramicznej o ściany formy oraz opór przesuwania się ziaren. Im dalej od stempla i bliżej ścian bocznych, tym większe straty nacisku.

Pozwala uzyskać bardziej równomierną gęstość kształtki, ogranicza naprężenia wewnętrzne i zmniejsza ryzyko pęknięć podczas suszenia oraz wypalania.

Są to izobary, czyli linie łączące punkty o takim samym ciśnieniu. Ich układ pokazuje, gdzie masa jest silniej lub słabiej zagęszczona.

Ściany formy powodują tarcie, które hamuje przemieszczanie się masy ceramicznej. W efekcie część energii nacisku zostaje utracona, a ciśnienie przy bokach spada.

Sprężarka śrubowa wytwarza sprężone powietrze potrzebne do pracy pistoletów natryskowych. Umożliwia rozpylenie szkliwa i jego równomierne naniesienie na półfabrykat.

Sprężone powietrze rozbija strumień szkliwa na drobne krople. Dzięki temu szkliwo może być nanoszone cienką i równą warstwą.

Sprężarka podwyższa ciśnienie powietrza do wartości roboczych wymaganych przez urządzenia pneumatyczne. Wentylator głównie wymusza przepływ powietrza i nie daje takiego ciśnienia.

Dmuchawa rotacyjna zapewnia przepływ powietrza, ale zwykle przy niższym ciśnieniu. Pistolety natryskowe wymagają stabilnego sprężonego powietrza, które zapewnia sprężarka.

Pompa śrubowa jest przeznaczona głównie do przemieszczania cieczy, zawiesin lub mas. Nie jest urządzeniem typowo stosowanym do podwyższania ciśnienia powietrza.

Stabilne ciśnienie pozwala uzyskać równomierny natrysk i powtarzalną grubość warstwy szkliwa. Wahania ciśnienia mogą powodować zacieki, plamy lub nierówne pokrycie.

Charakterystyczne są: masa sypka, elastyczna forma oraz ciecz lub gaz pod bardzo wysokim ciśnieniem. Nacisk działa równomiernie ze wszystkich stron.

Elastyczna forma przenosi ciśnienie cieczy na masę ceramiczną. Dzięki odkształcaniu się umożliwia równomierne zagęszczenie proszku.

W zwykłym prasowaniu nacisk działa głównie z jednego lub dwóch kierunków. W prasowaniu izostatycznym ciśnienie działa równomiernie na całą powierzchnię formy.

Ponieważ nacisk jest rozłożony równomiernie ze wszystkich stron. Zmniejsza to różnice zagęszczenia wewnątrz kształtki.

Metodę stosuje się głównie do proszków i mas sypkich, zwłaszcza w ceramice technicznej i wyrobach tlenkowych.

Odlewanie dotyczy zwykle mas lejnych, a modelowanie szablonem formowania plastycznego. W pytaniu opisano zagęszczanie proszku cieczą pod wysokim ciśnieniem, czyli prasowanie izostatyczne.

Polega na wyjęciu rozgrzanego wyrobu z pieca i umieszczeniu go w materiale palnym. Powstają wtedy efekty redukcyjne, przebarwienia i często spękania szkliwa.

Materiał palny zużywa tlen i tworzy atmosferę redukcyjną. Dzięki temu zmieniają się barwy szkliwa i czerepu oraz powstają charakterystyczne efekty dekoracyjne.

Redukcja to prowadzenie procesu przy ograniczonym dostępie tlenu. Wpływa ona na reakcje chemiczne tlenków metali w szkliwach i masie ceramicznej, zmieniając ich barwę.

Typowe są spękania szkliwa, metaliczne połyski, przydymienia i nieregularne przebarwienia. Każdy wyrób może wyglądać inaczej, nawet przy podobnym procesie.

Raku jest techniką wypału i redukcji gorącego wyrobu w materiale palnym. Majolika to technika zdobienia ceramiki krytym szkliwem, najczęściej cynowym, i malowania dekoracji.

Pracuje się z wyrobami o temperaturze około 1000°C oraz z materiałami palnymi. Konieczne są szczypce, odzież ochronna, rękawice, osłona twarzy i bezpieczne stanowisko pracy.

Najczęściej nie. Ceramika raku bywa porowata, mniej szczelna i może mieć szkliwa nieodpowiednie do kontaktu z żywnością.

Powstają na liniach styku części formy gipsowej. Masa lejna odwzorowuje wnętrze formy, dlatego każda nieszczelność lub łączenie może zostawić ślad na półfabrykacie.

Najczęściej po wyjęciu półfabrykatu z formy, gdy wyrób jest wilgotny, ale dostatecznie usztywniony. Taki stan umożliwia obróbkę bez deformacji.

Stosuje się pętelki formierskie, nożyki, skrobaki, gąbki i wilgotne pędzle. Dobór narzędzia zależy od kształtu wyrobu i stopnia wyschnięcia masy.

Prasowanie polega na zagęszczaniu masy w formie pod naciskiem, a typowe szwy od linii podziału formy odlewniczej nie są dla tej metody charakterystycznym zabiegiem wykończeniowym.

Wytłaczanie daje wyrób o ciągłym przekroju, np. rurę lub kształtkę, formowany przez ustnik. Typowym problemem nie są tam szwy po formie gipsowej, lecz np. nierówności powierzchni lub odkształcenia.

Mogą pogarszać wygląd powierzchni, utrudniać równomierne szkliwienie i pozostać widoczne po wypaleniu. W skrajnych przypadkach mogą sprzyjać powstawaniu wad powierzchniowych.

Formy gipsowe do odlewania często składają się z kilku części. Linie ich połączenia odwzorowują się na odlewie jako szwy lub wypływki.

Ponieważ relief jest elementem kształtu wyrobu, a nie tylko dekoracją naniesioną na powierzchnię. Musi powstać, gdy masa ceramiczna jest jeszcze plastyczna lub znajduje się w formie.

Relief jest wypukłym lub wklęsłym ukształtowaniem powierzchni wyrobu. Zdobienie naszkliwne polega na nanoszeniu dekoracji na już poszkliwiony i wypalony wyrób.

Forma gipsowa może mieć wyprofilowany ornament, który zostaje odwzorowany w masie ceramicznej. Dzięki temu relief powstaje już podczas formowania wyrobu.

Szkliwienie natryskowe polega na nanoszeniu warstwy szkliwa na powierzchnię. Nie nadaje ono zasadniczego kształtu wyrobowi ani nie tworzy trwałego wypukłego ornamentu w czerepie.

Reliefy mogą występować na talerzach, filiżankach, kaflach, płytkach, ceramice sanitarnej i elementach dekoracyjnych. Najczęściej są widoczne jako ornamenty na krawędziach lub powierzchniach użytkowych.

Odciskanie stempla polega na wciśnięciu narzędzia z wzorem w plastyczną masę ceramiczną. W ten sposób powstaje wklęsły albo wypukły motyw dekoracyjny.